Երեք շաբաթը դարձաւ տաս շաբաթ։
Դարձաւ տաս շաբաթ կամքիցս կախուած ու անկախ պատճառներով։
Չորս տարուց աւելի էր ինչ Իրան չէի ճամբորդել։ Գնացի ու մնացի երկար։ Հիմնականում եղայ Նոր Ջուղայում (Էսֆահան) ու մի քանի օր էլ Թեհրանում։ Շատ բան փոխուած տեսայ։ Այդ մասին հետագայ գրութիւներում։
Այս տաս շաբաթուայ ընթացքում հազար ու մի բան պատահեց թէ անձնական, թէ ազգային, թէ միջազգային ու թէ կուսակցական կեանքում։ Ու պարզուեց, որ այն անյայտ մտաւորականի ասութեամբ, կարծես մեր գրելն ու չգրելը դէպքերի վրայ շատ էլ չեն ազդում*…
Յամենայնդէպս մի բան հաստատ է։ Եօթ տարի ապրեցի Հայաստանում մէկի քթից արիւն չեկաւ, տաս շաբաթ բացակայեցի ու …երկիրը ցնցուեց։
Խորապէս ցաւում եմ այն ինչի համար, որ պատահեց Հայաստանում։ Ափսոս, շատ ափսոս։
Լաւ ու պինդ մնացէք։
Յ.Գ. (1) Թող այդ կէտին ուշադրութիւն դարձնեն շատ շատերը։ Ոմանց թւում է թէ իրենց գրածներն ու ասածներն ու արածները շատ շատ են ազդում դէպքերի վրայ, որ ուղղակի իրենք են առանցքն ու … արեւը իրենց շուրջն է պտտում ու… բայց դա միայն նրանց թւում է։
Յ.Գ. (2) Հասած-չհասած մի վերահաստատւմ կատարեցի` Հայաստանում բոլոր բանալի գործերի բանալին Գագօ անունով մարդկանց ձեռքումն է՝ էլ Դոդի Գագօ, էլ էլեկտրիկ Գագօ, մտածէք էլի կը գտնէք։ Փաստեմ։
Երեկ գիշեր ժամը 9։00-ին հասանք, մտանք տուն ու պարզուեց, որ տանս էլեկտրահոսանքն ու գազը անջատել են։ Գիշերն անցկացրինք մոմի լոյսի տակ։ Առաւօտեան հարեւաններիցս իմացայ մեր շէնքի էլեկտրիկի հեռախօսահամարն ու անունը։ Անունը Գագօ էր։ Զանգեցի։ Հարցրի՝ պարտք ունէ՞մ։ Ասաց՝ չունէք։ Ասացի՝ այդ պարագային ինչու՞ էք անջատել։ Ասաց՝ հիմա կը գամ կը միացնեմ։ Չեկաւ։ Մէկ ժամ յետոյ նորից զանգեցի։ Երկու րոպէից եկաւ ու միացրեց։ Մի խօսքով՝ բանալին Գագոյի ձեռքումն էր, որն օրը Կիրակի եկաւ ու էլեկտրահոսանքը միացրեց։
Monday, March 31, 2008
ԵՍ ՎԵՐԱԴԱՐՁԱՅ
Thursday, March 13, 2008
Wednesday, March 12, 2008
Saturday, January 19, 2008
ՃԱՄԲՈՐԴՈՒԹԻՒՆ
Վաղուանից երեք շաբաթով մեկնում եմ ճամբորդութեան։Այդ ընթացքում կը կարողանամ կայք էջս թարմացնել թէ ոչ, չգիտեմ։Յամենայնդէպս անպայման կը փորձեմ։
Պարտքս համարեցի այցելուներին տեղեակ պահել։
Լաւ մնացէք։
Պարտքս համարեցի այցելուներին տեղեակ պահել։
Լաւ մնացէք։
Thursday, January 17, 2008
ՎԵՐՋ ԿՈՒՆԵՆԱՅ՞ (4)
Խորհրդային տարիներից ժառանգութիւն մնացած ու Հայաստանի Հանրապետութիւնում շարունակուող ողջունելի երեւոյթներից մէկն այն է, որ հիւանդանոցում գրանցուած վնասուածք ստացածների մասին ոստիկանութիւնը յաջորդ օրերին հետաքրքրւում է եւ այցելում վնասուածք ստացածին՝ իր բնակարանում։
Ոստիակնութիւնը հարցաքննում է վնասուածք ստացածին պատահած դէպքի մասին։ Պարզ է, որ կարելի է ասել (աւելի ճիշտը պիտի ասել) ճշմարտութիւնը։ Եւ ոստիկանութիւնն էլ պիտի հետաքրքրուի դէպքի մանրամասների մասին, այս պարագային այցելելով դիսկոտեկա, հարցաքննելով ապահովականին, տնօրէնին, ականատեսներին եւ այլոց, եւ կռուի կողմերին ուղարկելով դատարան, որպէսզի պարզուի ճշմարտութիւնն ու յանցաւորը (ով որ է) պատժի ենթարկուի։
Սա առայժմ մնում է ցանկութիւնների շարքում։
Ծեծի ենթարկուած, արիւնահոսութիւն ունեցող, քթի ջարդուած ունեցող մարդը ի տես մի այլ տեսակի ոստիկանութեան, այս պարագային ճանապարհային ոստիկանութեան վերոյիշեալ վերաբերումին, կարծու՞մ էք այդուհետ կարող է վստահութիւն ունենալ որեւէ տեսակի ոստիկանութեան վրայ եւ քաջութիւն ունենալ ճիշտն ասելու (ճիշտը առնուազն իր տեսակէտից) եւ բողոքելու։
Դրա համար էլ նախընտրելի է՝ “Սառուցների վրայ սահեցի, քթով կպայ գետնին” տարբերակը։
Պինդ մնացէք։
Ոստիակնութիւնը հարցաքննում է վնասուածք ստացածին պատահած դէպքի մասին։ Պարզ է, որ կարելի է ասել (աւելի ճիշտը պիտի ասել) ճշմարտութիւնը։ Եւ ոստիկանութիւնն էլ պիտի հետաքրքրուի դէպքի մանրամասների մասին, այս պարագային այցելելով դիսկոտեկա, հարցաքննելով ապահովականին, տնօրէնին, ականատեսներին եւ այլոց, եւ կռուի կողմերին ուղարկելով դատարան, որպէսզի պարզուի ճշմարտութիւնն ու յանցաւորը (ով որ է) պատժի ենթարկուի։
Սա առայժմ մնում է ցանկութիւնների շարքում։
Ծեծի ենթարկուած, արիւնահոսութիւն ունեցող, քթի ջարդուած ունեցող մարդը ի տես մի այլ տեսակի ոստիկանութեան, այս պարագային ճանապարհային ոստիկանութեան վերոյիշեալ վերաբերումին, կարծու՞մ էք այդուհետ կարող է վստահութիւն ունենալ որեւէ տեսակի ոստիկանութեան վրայ եւ քաջութիւն ունենալ ճիշտն ասելու (ճիշտը առնուազն իր տեսակէտից) եւ բողոքելու։
Դրա համար էլ նախընտրելի է՝ “Սառուցների վրայ սահեցի, քթով կպայ գետնին” տարբերակը։
Պինդ մնացէք։
Wednesday, January 16, 2008
ՎԵՐՋ ԿՈՒՆԵՆԱՅ՞ (3)
Կռիւ ցանկացած ճաշարանում, բարում (Bar), դիսկոտեկայում, գիշերային ակումբում եւ ցանկացած երկրում հնարաւոր է ու պատահում է։ Մարդիկ հարկի ու անհարկի, տարբեր պատճառներով, յատկապէս գինովցած լինելու պահին՝ իրենց կորցնում են ու ոչնչի համար կռուի բռնւում։ Սա ազգութիւն ու վայր չի ճանաչում։ Նմանատիպ կռիւներ տեղի են ունենում Իտալիայում էլ, Ֆրանսիայում էլ, Գերմանիայում էլ, ամեն տեղ։ Սոսկ կռուի պատճառով չէի գրելու այս տողերը։
Սակայն երբ կռիւը տեղի է ունենում Երեւանում՝ հայի ու հայի միջեւ ու հայերի մի խումբը միւս խմբին սկսում է հայհոյելով ասել՝ “Գնացէք ձեր երկիրը”, դա արդէն սովորական կռիւ չէ՝ անկախ ելքից, այն է՝ մէկ քիթ է կոտրուել թէ տասնըհինգ։
“Գնացէք ձեր երկիրը”։ Այս արտայայտութիւնը լուրջ մտորումների տեղիք է տալիս։ Իսկ որտե՞ղ է այս Սփիւռքահայ ուսանող-ուհիների երկիրը։ Այդ արտայայտութիւնն անողը քարտէզի վրայ կարո՞ղ է ցոյց տալ Սփիւռքահայերի երկիրը։
Նրանց ծննդավայրը նկատի ունի՞։ Բայց չէ որ դա նրանց ծննդավայրն է, այլ ոչ երկիրը։
Պէ՞տք չէ մեծացնել հարցը, սա մի անխելք մարդու արտայայտութիւն է։ Բայց սա առաջին կռիւն ու առաջին դէպքը չէ։ Համոզուած եմ վերջինն էլ չէ։ Ակամայ մարդ յիշում է Ռուսաստանի “Սափրագլուխ”-ներին կամ էլ Գերմանիայի “Նէօ-Նացիստ”-ներին։ Նրանք էլ նոյն բանն են ասում՝ “Գնացէք ձեր երկիրը”, բայց մէկ տարբերութեամբ, նրանք դա ասում են օտարներին։ Կարո՞ղ է Սփիւռքահայերն էլ օտար են, իրենք չգիտեն։
Ցաւօք սա մէկ կամ երկու հոգու մտքի արգասիքը չէ։ Սա մտայնութիւն է։ Հիւանդագին ու վտանգաւոր մտայնութիւն։ Ներազգային ֆաշիզմի դրսեւորում։ Ու այս մտայնութեան արդիւնքն է “Երեւանը երեւանցիներին”, “Ղարաբաղցիները թող գնան իրենց երկիրը”, “Ջաւախքցիներն էլ թող գնան իրենց երկիրը”…
Չգիտեմ կայք էջս քանի տարուայ կեանք կունենայ, սակայն ցանկացողները թող սրանից երեք տարի յետոյ էլ.փոստով ինձնից հետաքրքրուեն այս տղաների ու աղջիկների մասին։ Հիմիկուանից կարող եմ երաշխաւորել, որ նրանք երեք տարի յետոյ իրենց Երկրում չեն լինելու, այլ իրենց ծննդավայրերում կամ էլ մի այլ տեղ այս մոլորակի վրայ։
Այս մտայնութիւնը վերջ կունենայ՞։
Սակայն երբ կռիւը տեղի է ունենում Երեւանում՝ հայի ու հայի միջեւ ու հայերի մի խումբը միւս խմբին սկսում է հայհոյելով ասել՝ “Գնացէք ձեր երկիրը”, դա արդէն սովորական կռիւ չէ՝ անկախ ելքից, այն է՝ մէկ քիթ է կոտրուել թէ տասնըհինգ։
“Գնացէք ձեր երկիրը”։ Այս արտայայտութիւնը լուրջ մտորումների տեղիք է տալիս։ Իսկ որտե՞ղ է այս Սփիւռքահայ ուսանող-ուհիների երկիրը։ Այդ արտայայտութիւնն անողը քարտէզի վրայ կարո՞ղ է ցոյց տալ Սփիւռքահայերի երկիրը։
Նրանց ծննդավայրը նկատի ունի՞։ Բայց չէ որ դա նրանց ծննդավայրն է, այլ ոչ երկիրը։
Պէ՞տք չէ մեծացնել հարցը, սա մի անխելք մարդու արտայայտութիւն է։ Բայց սա առաջին կռիւն ու առաջին դէպքը չէ։ Համոզուած եմ վերջինն էլ չէ։ Ակամայ մարդ յիշում է Ռուսաստանի “Սափրագլուխ”-ներին կամ էլ Գերմանիայի “Նէօ-Նացիստ”-ներին։ Նրանք էլ նոյն բանն են ասում՝ “Գնացէք ձեր երկիրը”, բայց մէկ տարբերութեամբ, նրանք դա ասում են օտարներին։ Կարո՞ղ է Սփիւռքահայերն էլ օտար են, իրենք չգիտեն։
Ցաւօք սա մէկ կամ երկու հոգու մտքի արգասիքը չէ։ Սա մտայնութիւն է։ Հիւանդագին ու վտանգաւոր մտայնութիւն։ Ներազգային ֆաշիզմի դրսեւորում։ Ու այս մտայնութեան արդիւնքն է “Երեւանը երեւանցիներին”, “Ղարաբաղցիները թող գնան իրենց երկիրը”, “Ջաւախքցիներն էլ թող գնան իրենց երկիրը”…
Չգիտեմ կայք էջս քանի տարուայ կեանք կունենայ, սակայն ցանկացողները թող սրանից երեք տարի յետոյ էլ.փոստով ինձնից հետաքրքրուեն այս տղաների ու աղջիկների մասին։ Հիմիկուանից կարող եմ երաշխաւորել, որ նրանք երեք տարի յետոյ իրենց Երկրում չեն լինելու, այլ իրենց ծննդավայրերում կամ էլ մի այլ տեղ այս մոլորակի վրայ։
Այս մտայնութիւնը վերջ կունենայ՞։
Tuesday, January 15, 2008
ՎԵՐՋ ԿՈՒՆԵՆԱՅ՞ (2)
Մտանք “Շտաբօգնութեան” բաժին։ Ոչ ոք չկար։ Մէկ-երկու րոպէից երկու աղջիկ եկան՝ քնից նոր արթնացած։ Նայեցին ու ասացին, որ պիտի նկարել (ռենգեն), ու իրենք կարող են ռենգեն անողին կանչել, բայց համապատասխան մասնագէտ բժիշկ չունեն։ Հետեւաբար պիտի սպասել մինչեւ վաղը։
Մինչեւ վաղը՞։
Ասացի հնարաւոր չէ, անհրաժեշտ է շտաբ օգնութիւն ցոյց տալ։
Ասացին՝ գիտենք։
Ո՞ր հիւանդանոցը տանեմ։
Աւելի լաւ է գնաք Պռօշեանի 3-րդ հիւանդանոցը։
Այլ ելք չունէինք։ Գնացինք։
Արեան հոսքը չէր դադարում։
3-րդ հիւանդանոցում բարեբախտաբար թէ ռենգեն անող կար, թէ մասնագէտ բժիշկ։
Անհրաժեշտ օգնութիւնը ցոյց տրուեց։ Յետոյ գրանցեցին վնասուած ստացածի տան հասցէն ու հեռախօսահամարը։
Տուն եկանք։
Ի՞նչ էր պատահել։
Մի քանի Սփիւռքահայ ուսանող-ուսանողուհիներ որոշել են այդ գիշեր դիսկոտեկա գնալ եւ որտեղից որտեղ ընտրել են “Կինօ Մոսկուային” կից “Քամի” դիսկոտեկան։ Նրանց ասութեամբ մթնոլորտը լաւ էր, արտառոց բան չկար։ Պարելու ընթացքում մէկ էլ վերեւից ներքեւ սեւ հագած մի տղայ գարեջրի շիշը ձեռին հրում է բարեկամիս։ Բարեկամս էլ յետ դառնալով հրում է այդ տղային։ Պատասխանը լինում է գարեջրի շշով ուժեղ հարուած բարեկամիս քթին։ Ու դրան յաջորդում է մի խումբ սեւ հագածների բռունցքն ու քացին՝ այս ուսանողների երեսին ու մէջքին ու մի խօսքով մարմնին։
Դիսկոտեկայի ապահովականը միջամտում է եւ կռուողներին տեղափոխում դիսկոտեկայից դուրս՝ Շառլ Ազնաւուրի հրապարակ։ Այս հանգրուանում ապահովականը վերջացած համարելով իր պարտականութիւնը՝ վերադառնում է դիսկոտեկա։
Դրսում շարունակւում է կռիւը՝ մինչեւ ի վերջոյ մի կերպ ուրիշների միջամտութեամբ ուսանող-ուհիները հեռանում են՝ միւսները մնում տեղում։
Մեքենայով հեռանալիս մի քանի փողոց այն կողմ խախտման համար ճանապարհային ոստիկանութիւնը կանգնեցնում է մեքենան։ Ուսանողները բացատրում են, որ դէպք է պատահել եւ իրենք շտապում են հիւանդանոց հասցնել վնասուածին։ Ճանապարհային ոստիկանութիւնը խախտման համար կաշառք է պահանջում*։ Տղաներն ասում են, որ իրենց մօտ կայ 5000 դրամ եւ եթէ այդ գումարը տան ոստիկաններին իրենք այլեւս գումար չեն ունենալու։ Ոստիկանները պահանջում են գումարը` ասելով, որ “զդաչի”*-ն յետ են տալու։
Եւ հաւատարիմ իրենց խօսքին կաշառակեր ոստիկանները վերադարձնում են 2000 դրամ (Ի հարկէ պարզ է, որ ոչ միայն 2000 դրամով, այլ նոյնիսկ 5000 դրամով էլ այս օրերին ոչ ոք չի համարձակուի ոտք դնել Երեւանեան որեւէ հիւանդանոց)։
* Չգիտեմ ինչու մտքումս եկաւ զարգացած երկրների, օրինակ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգների պարագան, որտեղ ընդամէնը 911 հաւաքելով միաժամանակ դէպքի վայր են ուղարկւում ե’ւ շտաբօգնութեան ծառայութիւնը, ե’ւ հրշէջ ծառայութիւնը, ե’ւ ոստիկանութիւնը։ Ինչքան բազմադարեան մշակոյթ ունեցող ու Եւրամիութեան դուռը թակող Հայաստանը մօտ է այդ հանգրուանին…
Միայն երեւակայական ժանրում է սա հնարաւոր։ Ոստիկանութիւնը փոխարէն օգնութիւն ցոյց տայ՝ կաշառք է պահանջում ու կաշառքի չափի համար սակարկութեան մէջ մտնում վնասուածք ստացած մարդու հետ։
Փոխարէն վնասուածին անկախ այն բանից, որ մեղաւոր է թէ անմեղ, նստացնեն իրենց մեքենան ու տանեն հիւանդանոց ու միաժամանակ տեղեկացնեն ոստիկանութեան համապատասխան ծառայութեանը, որ գնան դէպքի վայր ու տեսնեն ինչ է եղելութիւնն ու ձերբակալեն միւս կողմին ու կողմերին տանեն դատարան ու …կաշառք է պահանջում ու կաշառքի չափի համար սակարկում։
“Ողբամ զքեզ հայոց աշխարհ”։
** Զդաչի։ Վերադարձուող մանր դրամ։
Մինչեւ վաղը՞։
Ասացի հնարաւոր չէ, անհրաժեշտ է շտաբ օգնութիւն ցոյց տալ։
Ասացին՝ գիտենք։
Ո՞ր հիւանդանոցը տանեմ։
Աւելի լաւ է գնաք Պռօշեանի 3-րդ հիւանդանոցը։
Այլ ելք չունէինք։ Գնացինք։
Արեան հոսքը չէր դադարում։
3-րդ հիւանդանոցում բարեբախտաբար թէ ռենգեն անող կար, թէ մասնագէտ բժիշկ։
Անհրաժեշտ օգնութիւնը ցոյց տրուեց։ Յետոյ գրանցեցին վնասուած ստացածի տան հասցէն ու հեռախօսահամարը։
Տուն եկանք։
Ի՞նչ էր պատահել։
Մի քանի Սփիւռքահայ ուսանող-ուսանողուհիներ որոշել են այդ գիշեր դիսկոտեկա գնալ եւ որտեղից որտեղ ընտրել են “Կինօ Մոսկուային” կից “Քամի” դիսկոտեկան։ Նրանց ասութեամբ մթնոլորտը լաւ էր, արտառոց բան չկար։ Պարելու ընթացքում մէկ էլ վերեւից ներքեւ սեւ հագած մի տղայ գարեջրի շիշը ձեռին հրում է բարեկամիս։ Բարեկամս էլ յետ դառնալով հրում է այդ տղային։ Պատասխանը լինում է գարեջրի շշով ուժեղ հարուած բարեկամիս քթին։ Ու դրան յաջորդում է մի խումբ սեւ հագածների բռունցքն ու քացին՝ այս ուսանողների երեսին ու մէջքին ու մի խօսքով մարմնին։
Դիսկոտեկայի ապահովականը միջամտում է եւ կռուողներին տեղափոխում դիսկոտեկայից դուրս՝ Շառլ Ազնաւուրի հրապարակ։ Այս հանգրուանում ապահովականը վերջացած համարելով իր պարտականութիւնը՝ վերադառնում է դիսկոտեկա։
Դրսում շարունակւում է կռիւը՝ մինչեւ ի վերջոյ մի կերպ ուրիշների միջամտութեամբ ուսանող-ուհիները հեռանում են՝ միւսները մնում տեղում։
Մեքենայով հեռանալիս մի քանի փողոց այն կողմ խախտման համար ճանապարհային ոստիկանութիւնը կանգնեցնում է մեքենան։ Ուսանողները բացատրում են, որ դէպք է պատահել եւ իրենք շտապում են հիւանդանոց հասցնել վնասուածին։ Ճանապարհային ոստիկանութիւնը խախտման համար կաշառք է պահանջում*։ Տղաներն ասում են, որ իրենց մօտ կայ 5000 դրամ եւ եթէ այդ գումարը տան ոստիկաններին իրենք այլեւս գումար չեն ունենալու։ Ոստիկանները պահանջում են գումարը` ասելով, որ “զդաչի”*-ն յետ են տալու։
Եւ հաւատարիմ իրենց խօսքին կաշառակեր ոստիկանները վերադարձնում են 2000 դրամ (Ի հարկէ պարզ է, որ ոչ միայն 2000 դրամով, այլ նոյնիսկ 5000 դրամով էլ այս օրերին ոչ ոք չի համարձակուի ոտք դնել Երեւանեան որեւէ հիւանդանոց)։
* Չգիտեմ ինչու մտքումս եկաւ զարգացած երկրների, օրինակ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգների պարագան, որտեղ ընդամէնը 911 հաւաքելով միաժամանակ դէպքի վայր են ուղարկւում ե’ւ շտաբօգնութեան ծառայութիւնը, ե’ւ հրշէջ ծառայութիւնը, ե’ւ ոստիկանութիւնը։ Ինչքան բազմադարեան մշակոյթ ունեցող ու Եւրամիութեան դուռը թակող Հայաստանը մօտ է այդ հանգրուանին…
Միայն երեւակայական ժանրում է սա հնարաւոր։ Ոստիկանութիւնը փոխարէն օգնութիւն ցոյց տայ՝ կաշառք է պահանջում ու կաշառքի չափի համար սակարկութեան մէջ մտնում վնասուածք ստացած մարդու հետ։
Փոխարէն վնասուածին անկախ այն բանից, որ մեղաւոր է թէ անմեղ, նստացնեն իրենց մեքենան ու տանեն հիւանդանոց ու միաժամանակ տեղեկացնեն ոստիկանութեան համապատասխան ծառայութեանը, որ գնան դէպքի վայր ու տեսնեն ինչ է եղելութիւնն ու ձերբակալեն միւս կողմին ու կողմերին տանեն դատարան ու …կաշառք է պահանջում ու կաշառքի չափի համար սակարկում։
“Ողբամ զքեզ հայոց աշխարհ”։
** Զդաչի։ Վերադարձուող մանր դրամ։
Subscribe to:
Posts (Atom)