ՆՈՐ ՏԱՐՈՒԱՆ ԸՆԴԱՌԱՋ

Երեւանի փողոցներում եւ խանութների ցուցափեղկերում մէկ շաբաթից աւելի է ինչ երեւացել են տօնածառեր, ձմեռ պապիկներ, զարդեր եւ այլն, որոնք յիշեցնում են Նոր Տարուայ գալստեան մասին։

Խանութների ցուցափեղկերին յայտնուել է ԶԵՂՉ բառը։Ես հագուստի խանութներում մինչեւ %50 տեսել եմ։

Ու մարդկանց խօսակցութիւնները հիմնականում այն կապակցութեամբ են, որ "վերջ, այս տարի որոշել եմ ոչ խոզի բուդ առնել, ոչ էլ ճոխ սեղաններ փռել, այս տարի լինելու եմ շատ համեստ, ես ու իմ ընտանիքը, մի մոմ ենք վառելու ու ..." ու նմանատիպ խօսակցութիւններ։Բայց սրտի խորքում բոլորն էլ գիտեն (դրանց մէջ նաեւ ես), որ մեղմ ասած իրենք իրենց խաբում են։

Մի քիչ էլ որ Ամանորը մօտենայ գնումների այնպիսի ալիք կը բարձրանայ, որ նկարագրել չի լինի։Անկախ այն բանից, որ հիւր կը գայ թէ ոչ, մենք սովոր ենք այդ գնումներն անել։Նոր Տարուայ գնումները մեր կեանքի մէկ մասնիկն են ու առնուազն ինձ համար ամենահաճելի մասնիկներից մէկը։

Այս օրերին Երեւանի փողոցներում քայլելն հաճելի է։ Մարդ լցւում է տօնական տրամադրութեամբ։

Պարզապէս մնում է յուսալ ու պայքարել, որ ոչ մի ծնող այս օրերին չխեղճանայ իր զաւակների մօտ։

Լաւ մնացէք։

ԼՈՒԾՄԱՆ ԻՇԽԱՆԱԿԱՆ ՏԱՐԲԵՐԱԿ (2)

Խնդրի երկրորդ կողմն ինձ համար աւելի կարեւոր է, քան առաջինը։ Դա խնդրի բարոյահոգեբանական կողմն է։ Համալսարանը ուսանողի հետ հարց ունի, ուսանողն ուշացել է արաձանագրուել (որ իմ կարծիքով այդպէս չէ), այս ու այն սխալ գործն է արել, թող համալսարանը ուսանողի հետ լուծի հարցերը, օրինակ նրան աւարտական վկայական չտայ, ասի ընկեր ջան դու այսքան գումար պարտք ես համալսարանին, գնայ բեր յետոյ վկայականդ կը տամ կամ էլ մէկ այլ ձեւ, բայց Սփիւռքահայ ուսանողների տները ոստիկանութեան ներխուժումն էլ ո՞րն է, մարդկանց երկրից արտաքսելով սպառնալն էլ ո՞րն է։ Ախպէր ջան, էս մարդիկ իրենք իրենց ոտով գնում են, էլ պէտք չկայ արտաքսել։ Աւելին՝ Հայաստանահայերն են լքում երկիրը, ինչ մնացած Սփիւռքահայերը։

Մի քանի օր առաջ նայում էի ՄԱԿ-ի տուեալները։ ՄԱԿ-ը կանխատեսում է որ 2050 թուականին Հայաստանն ունենալու է 2400000 բնակչութիւն։ Այս է վկայում նաեւ Հայաստանում վերջերս կատարուած մի լուրջ ուսումնասիրութիւն։ Իշախանաւորներից մէկն այս մասին տեղեա՞կ է։ Մէկը գիրք, թերթ, վիճակագրական տուեալ, բան ման կարդու՞մ է։ Նախքան ուսանողների տները ներխուժելը մէկը մտածե՞ց, հաշուարկե՞ց դրա բարոյահոգեբանական կողմի մասին։ Այդ մէկը համալսարանների պատասխանատուներն են, թէ ՕՎԻՐ-ի, թէ ոստիկանութեան, թէ իշխանութեան այլ օղակների միեւնոյնն է։ Մտածեցին, որ այս երեխաները կը զանգեն իրենց ծնողներին ու նրանք էլ շրջապատ ունեն, բարեկամներ, հարազատներ, ընկերներ, ու ի՞նչ կը լինի այս քայլի ազդեցութիւնը այդ բոլորի վրայ։ Մտածեցի՞ն որ Հայաստանից ու հայութիւնից ինչ պատկերացում են տալիս մի քանի իշխանիկներ։ Մտածեցի՞ն հայերնադարձութեան մասին։ Թէ՞ հայրենադարձութեան մասին մի երկու խորհրդաժողովն էլ բաւական է։ Կամ չմտածեցին, կամ էլ թքած ունեն, կարեւորը մի քանի հարիւր հազար դոլար փողն է, որ մտաւ գրպանները։

Հարցը լուծուած է այն ժամանակ, երբ մէկ առ մէկ բոլոր Սփիւռքահայ ուսանողների գումարները վերադարձնեն ու յայտարարեն, որ սա եղել է չմտածուած քայլ։

Թէ չէ ես էլ եմ ասում, որ հարցը լուծուած է, որովհետեւ էլ ուսանող չի մնացել, որին կողոպտած չլինեն։ Ինչու՞ ինձ չեն հաւատում ու ինձ ծուռ ծուռ են նայում, չեմ հասկանում։

Պինդ մնացէք։

ԼՈՒԾՄԱՆ ԻՇԽԱՆԱԿԱՆ ՏԱՐԲԵՐԱԿ (1)

“Լուծուեց Սփիւռքահայ ուսանողների հարցը, էլ հարց չկայ”։ Իշխանաւորներն ասում էին, ես չէի հաւատում։ Հիմա ասում եմ հաւատում եմ, ինձ ծուռ ծուռ են նայում։

Հաւատում եմ, որովհետեւ աչքովս եմ տեսել, ոստիկանութեան միջոցով ահ ու սարսափ ստեղծելով, Սփիւռքահայ ուսանողների տները ներխուժելով, նրանց երկրից արտաքսելով սպառնալով, իշխանական տարատեսակ օղակները խլեցին ուսանողների փողերը (Նոր Տարիյա էլի, մարդիկ ծախս ունեն կամ էլ հաւանաբար մէկի տղայի ծնունդն էր, պիտի նշէին) եւ հիմա արդէն մէկ ուսանող էլ չկայ, որ այդ գումարը վճարած չլինի։ Ես էլ եմ ասում հարցը լուծուած է։ Ինչու՞ են ինձ ծուռ ծուռ նայում։

Սկզբից էլ ասացի այս խնդիրը երկու կողմ ունի։

Առաջինը նիւթականն է։ Ասում են ուսանողները կեցութեան արտօնութիւն ստանալու համար ժամկէտից ուշ են դիմել, ըստ օրէնքի պիտի տուգանուեն։ Համաձայն եմ, ով որ օրէնքը խախտում է պիտի տուգանուի (չգիտեմ այս նախադասութիւնն ասելիս ինչու միանգամից Նորուեգիան յիշեցի, մէկ էլ Շուեցարիան ու մէկ էլ օրէնքի օրինակելի երկիր Հայաստանը)։

Սակայն հետաքրքիր է իմանալ, որ ինչպէ՞ս միանգամից երկու երեք հազար ուսանող (խօսւում է նաեւ հինգ հազարի մասին) ուշ են գնացել համալսարան ու պիտի տուգանուեն։ Ինչպէ՞ս բոլորը միասին ուշացան։ Ինչու՞ անցեալ տարիներում չէին ուշանում։ Համալսարանից կուշանայ մէկը, հինգը, տասը, հարիւրը, բայց չեն ուշանայ միանգամինց բոլորը։ Եթէ արձանագրման ժամկէտները փոխուել են, համալսարաններն ինչու՞ ուսանողներին տեղեակ չեն պահել։ Համալսարաններն ուսանողների նկատմամբ որեւէ պարտականութիւն չունե՞ն։ Թէ՞ այս ուսանողներն այնքան կազմակերպուած են, որ մի քանի հազար հոգով որոշեցին ուշ գնալ համալսարան։

Աւելին, մի ծնող, որ իր երեխային ուղարկել է Հայաստան ուսանելու, անկախ այն բանից որ ինչու է ուղարկել, արդեօք տառապում է հայրենիքի կարօտից թէ երեխան իր բնակած երկրում համալսարան չի ընդունուել թէ ինչ, եթէ հինգ վեց տարի տան վարձ է տալիս ու ուտել խմելու փող ու տարին երկու երեք հազար դոլար ուսման վարձ ու այդ տարիների ընթացքում էլ գոնէ մի երկու անգամ ինքն է այցելում երեխային, գոնէ մի երկու անգամ էլ երեխան է գնում իր ծննդավայրը այցելելու ընտանիքին, ու այդ տարիների ընթացքում էլ ինչքան սիրտդ ուզի հարկադրւում է կաշառք տալ, ի վիճակի է վճարելու նաեւ այդ յիսունից հարիւր հազար դրամ ապօրինաբար գանձուող գումարը։ Սակայն յիշէք, որ այդ գումարները գանձուել են ապօրինաբար։

ԱՐՏԱՔՍԵԼՈՎ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁԵԼ

Իմ կարծիքով հայրենադարձութեան խրախուսման ամենալաւ ձեւը Սփիւռքահայ ուսանողներին Հայաստանում կողոպտելն է ու նրանց երկրից արտաքսելը։ Մանաւանդ Հայաստան հիմնադրամի տելետոնի օրը։ Այսինքն ճիշտ այն ժամանակ, որ Սփիւռքահայերը երեսուն հինգ միլիոն դոլար էին նուիրաբերում հայրենիքին։ Նոր բան չասացի։ Ասացի պարզապէս այն ձեւն ինչ այսօր կիրառում են Հայաստանի իշխանաւորները։

Խորապէս համոզուած եմ, որ այս ձեւը մեծապէս կը խթանի հոծ թուով Սփիւռքահայ երիտասարդների ոչ թէ Հայաստանից գնալուն (ինչպէս տեղի է ունենում այսօր), այլ հակառակը՝ նրանք շարք կը կանգնեն Հայաստանի համալսարանների առջեւ։

Բացատրեմ։

Սփիւռքահայ եւ օտարահպատակ ուսանողները Հայաստանում ուսանելու համար կեցութեան արտօնութիւն պէտք ունեն (visa), որի համար ԲՈՒՀ-երը (բարձրագոյն ուսման հաստատութիւններ) մինչեւ Հոկտեմբեր ամիսը հաւաքում են նրանց անցագրերը (Passport) եւ յանձնում պատկան հաստատութիւն՝ վիզաների վարչութեան բաժին կամ հանրահայտ ՕՎԻՐ։ Նրանք էլ մէկ տարուայ ժամկէտով կեցութեան արտօնութիւն են տրամադրում այդ ուսանողներին։

Այս տարի ոմանք (ԲՈւՀ-երը՞, ՕՎԻՐը՞, իշխանական այլ օղակնե՞ր, բոլորը միասի՞ն) որոշում են որ դա տեղի պիտի ունենայ մինչեւ Օգոստոսի 20-ը։ Բայց ոչ մէկը ուսանողներին տեղեակ չեն պահում։ Ուսանողներն էլ անտեղեակ այն բանից, ինչ պիտի գայ իրենց գլխին վերադառնում են իրենց ընտանիքների մօտ։

Եւ ահա վերադառնալով Երեւան մէկ էլ տեղեկանում են, որ կեցութեան արտօնութեան համար դիմելու ժամկէտն աւարտուել է, այն այս տարի որոշուել է Օգոստոսի 20-ը, ուստի պիտի տուգանք վճարեն 50000-100000 դրամ։ Իսկ թէ այս չափը ո՞վ է որոշում եւ ինչի՞ հիման վրայ է որոշում, մնացած հարցերի նման մնում է առեղծուածային։ ՕՎԻՐ-ն ասում է ուշ էք դիմել, պիտի տուգանուէք, համալսարաններն ասում են ժամկէտն աւարտուել է։

Եւ սրան յաջորդում է միւս շատ գեղեցիկ քայլը։ Ոստիկանները արդէն մէկ շաբաթից աւելի է ինչ մտնում են ուսանողների տները եւ նրանցից պահանջում գումար, չտալու դէպքում սպառնում են դեպորտ անել երկրից (արտաքսել)։

Խօսքը նուազագոյնը 2000 ուսանողի մասին է։ Նուազագոյնը 2000 ուսանող * նուազագոյնը 50000 դրամ այսինքն 100000000 (հարիւր միլիոն դրամ), այսինքն մօտաւորապէս 335000 դոլար (երեք հարիւր երեսուն հինգ հազար դոլար)։ Մեծ թիւ չի, բայց խոստովանէք ոչնչից աւելի լաւ է, երբ կարելի է չեղած տեղից երեք չորս հարիւր հազար դոլար փող աշխատել, այն էլ տնտեսական միջազգային ճգնաժամի պայմաններում, վատ չի էլի։

Այլ կերպ ասած Սփիւռքահայ ուսանողին ծնողներն ուղարկել են հայրենիք ուսանելու, ոչ միայն նրանից մի քանի անգամ աւելի վարձավճար են գանձում քան Հայաստանցի ուսանողից, ոչ միայն համալսարաններում առիթով ու անառիթ կաշառք են վերցնում նրանցից, ոչ միայն չեղած տեղից կեցութեան արտօնութեան համար տուգանք են գանձում, այլ նաեւ նրանց սպառնում են երկրից արտաքսել։

Լաւ է, հայրենադարձութեան խրախուսման հրաշալի ձեւ։

Մտածում եմ, եթէ ուսանողները սխալ են (որ բացարձակապէս այդպէս չէ, բացարձակապէս), հնարաւոր չէր պատժի այլ կերպ ընտրել, օրինակ ուսանողին ասել, որ եթէ այս եւ այլ գումարները չվճարես, համալսարանն աւարտելուց յետոյ քեզ վկայական չենք տայ, կասենք այսքան այս համալսարանին պարտք ես, գնայ բեր, յետոյ վկայական կստանաս, այլ խօսքով այդքա՞ն անհրաժեշտ էր ու է ոստիկաններով սարսափի մթնոլորտ ստեղծել ու սպառնալ, որ երկրից նրանց վտարելու են։

Ինչ հրաշալի պետական մտածողութիւն...ապշած եմ։

ՀԵՄ-Ի 15-ԱՄԵԱԿ

Երեկ Երեւանի "Տիկնիկային տանը" տեղի ունեցաւ Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Երիտասարդական Միութեան հիմնադրութեան 15-ամեակին նուիրուած միջոցառում։

Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի անունից ես խօսք ասացի։Ստորեւ իմ խօսքը.-

"Յարգելի՜ ներկաներ,
Սիրելի՜ ընկերներ,

Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի անունից շնորհաւորում եմ Հայաստանի Երիտասարդական Միութեան հիմնադրութեան տասնըհինգ ամեակի կապակցութեամբ։

Հ.Ե.Մ.-ի տասնըհինգ ամեակի կապակցութեամբ պատրաստուած տեսաերիզը խօսում է միութեան անցեալի մասին։ Ես ուզում եմ անդրադառնալ Հ.Ե.Մ.-ի անելիքներին։

Հայաստանի Երիտասարդական Միութեան գլխաւոր գործը, գլխաւոր նպատակն այսօր պիտի լինի արժէքային յեղափոխութիւնը։ Մեզ այսօր անհրաժեշտ է յեղափոխութիւն մեր ժողովրդի մտայնութեան մէջ, յեղափոխութիւն արժէքներում։

Հին, քարացած, վնասակար, վտանգաւոր ու յետադիմական մտքերն ու արժէքները պիտի փոխարինուեն նոր յառաջադիմական արժէքներով։ Դրա ջահակիրը պիտի լինի երիտասարդութիւնը։ Երիտասարդութեան մէջ դաշնակցական երիտասարդները։

Պիտի պայքարել հաշտուողականութեան ու յարմարուողականութեան դէմ։ Պիտի մարդկանց ներշնչել, որ մեր կեանքում փոփոխութիւնը կախուած է ոչ թէ անընդհատ դժգոհելուց, ոչ թէ անընդհատ սրան ու նրան մեղադրելուց ու մեր յոյսը սրա ու նրա վրայ դնելուց, այլեւ մեզանից իւրաքանչիւրի գործից, մեզանից իւրանաքնչիւրի աշխատանքից։

Եթէ ամէն մի քայլափոխի հանդիպում ենք անարդար երեւոյթների, այդտեղ, սիրելի հեմականներ, դուք անելիք ունէք։

Եթէ մեր երիտասարդութեան մեծամասնութիւնը վիճակագրական տուեալների հիմամբ չի մասնակցում քաղաքական ու քաղաքացիական գործունէութեան, այսինքն չի մասնակցում երկրի ու իր անձի ճակատագրի ձեւաւորման գործընթացներին, այդտեղ դուք անելիք ունէք։

Եթէ ցեղասպան Թուրքիայի Նախագահն է այցելում Հայաստան ու երիտասարդութեան ու ուսանողութեան ջախջախիչ մեծամասնութիւնը ծպտուն անգամ չի հանում, այդտեղ դուք անելիք ունէք։

Եթէ մեր կանանց մէկ քառորդից աւելին ֆիզիքական ու հոգեբանական
բռնութեան է ենթարկւում տղամարդկանց կողմից, այդտեղ դուք անելիք ունէք։

Եթէ կաշառքն ու կաշառակերութիւնը ճարպիկութեան նշան են համարւում, դրանք են դառնում արժէք ու մեր ժողովուրդը հաշտւում է դրանց հետ, դուք անելիք ունէք։

Դուք պիտի պայքարէք այդ երեւոյթների դէմ, դուք պիտի նոր արժէքներ մտցնէք մեր ժողովրդի արժէհամակարգում, դուք պիտի ապացուցէք, որ այլ կերպ էլ հնարաւոր է ապրել։

Դուք պիտի պայքարէք սովորամոլութեան դէմ։ Պիտի խուսափէք անընդհատ կրկնուելուց, ուստի եւ տափականալուց։ Պիտի լինէք համարձակ, յանդուգն, խիզախ։

Մեր նպատակը արդարութիւնն է։ Արդարութիւն ե՜ւ երկրի ներսում, որպէսզի Հայաստանի Հանրապետութեան ցանկացած քաղաքացի իրեն հպարտ զգայ, որ ապրում է իրաւական ու արդար երկրում, եւ արդարութիւն միջազգային մակարդակում՝ հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման ու վնասից հատուցման կապակցութեամբ։

Դուք այդ պայքարի ջահակիրը պիտի լինէք։

Տասնըհինգ ամեակի ամենալաւ նուէրը ձեզ, կարծում եմ, ընդամէնը մի քանի օր առաջ Հրազդանում բացուած Երիտասարդական Կենտրոնն է։ Այդ կենտրոնը մեծ հնարաւորութիւն է ընձեռում ընդլայնելու ձեր աշխատանքները, շարունակելու Դաշնակցութեան սուրբ գործը։ Շնորհաւորում եմ ձեզ նաեւ այդ կապակցութեամբ եւ յուշում, որ դուք պիտի խուսափէք ինքներդ ձեր մէջ պարփակուելուց, դուք պիտի բացուէք դէպի հասարակութիւն, դէպի երիտասարդութիւն, տարածէք Դաշնակցութեան գաղափարները, ոգի ու յոյս ներշնչէք երիտասարդութեան եւ հաւաստիացրէք, որ մեր կեանքի փոփոխութեան բանալին մեզանից իւրաքանչիւրի ձեռքում է, մեր միասնութեան մէջ է։

Այսօր դաշնակցական երիտասարդութեան յեղափոխականութիւնը պիտի ուղղուած լինի մտքերն ու արժէքները յեղափոխելուն։

Պինդ մնացէք"։

ՎԱՂՈՒԱՅ ՕՐԸ (4)

Ի՞նչ անեմ ես։ Համբերեմ։ Բայց ինչքա՞ն ու ինչպէ՞ս։ Ծեծեմ։ Բայց նկարագիրս ու դաստիարակութիւնս թոյլ չի տալիս։ Ընտրեցի երրորդ ճանապարհը։

Յաջորդ օրը ճաշից յետոյ ժամը 4:00-ի մօտերը զանգեցի տուեալ անշարժ գոյքի գործակալութեանն ու յայտնեցի, որ տան տիրոջը տեղեակ պահեն, որ համաձայն մեր միջեւ կնքուած պայմանագրի այսինչ կէտի՝ ես բեկանում եմ պայմանագիրը եւ վերադարձնում բնակարանը։ Մէկ ժամ յետոյ զանգեց տան տէրը՝ չափազանց զարմացած, որ “Սարգիս ջան, ցաւդ տանեմ, ասացի չէ վաղը կը լինի”։ Պատասխանեցի, որ որոշումս չեմ փոխում եւ ինքը ցանկութեան դէպքում այդ վաղը կարող է գալ անհրաժեշտ աշխատանքները կատարել պարզապէս յաջորդ տնուորի համար, իսկ ինձ այլեւս ոչ ջրատաքացուցիչ սարք է պէտք, ոչ տաք ջուր, ոչ էլ ջեռուցում։

Այդպէս էլ մինչեւ վերջ ես չտեսայ տան տիրոջ խոստացած վաղուայ օրը։

Ի՞նչ կապ ունի այս պատմութիւնը գրութեանս առաջին տողում հնչած հարցադրման հետ։

Արդէն տարիներ է ինչ քաղաքական գործիչներից` էլ իշխանական, էլ ոչ իշխանական, էլ պետական այրեր եւ այլք շատ ենք լսում, որ երկրի վաղուայ օրը լաւ է լինելու։ Այդ օրն էլ դեռ չենք տեսել։ Հասարակութիւնում առկայ դժգոհութիւնն ու բողոքը քիչ չէ՝ դատական համակարգից սկսած միչեւ կրթական համակարգ ու այդտեղից էլ առողջապահութեան համակարգ ու ..որն ասեմ։ Արտաքին քաղաքականութեան ոլորտում էլ ականատեսն ենք վերջին փայլատակումներին։

Իմ շէնքի դիմացը մի 16 յարկանի բարձրայարկ շէնք կայ։ Պատուհանից նայում եմ։ Շաբաթներով, կրկնում եմ շաբաթներով աղբը չեն տանում։ Վերեւի յարկերից աղբը քցում են աղբատար խողովակի մէջ, գալիս հաւաքւում է ցածը ու քանի որ թաղապետարանը աղբահաւաքման աշխատանքները ըստ պատշաճի չի կազմակերպում աղբը կուտակւում է, թափում փողոցը ու այնքան առաջ գալիս որ արդէն խանգարում է երեթեւեկութեանը։ Աղբատար խողովակին կից բնակարաններ կան։ Երեխաները խաղում են փողոցում։ Աղբատար խողովակը շէնքի մուտքի մօտ է։ Օրական տասնեակ մարդիկ դրանց կողքով բարձրանում են ու իջնում։ Աղբը խողովակում կուտակուելով բարձրանում է չորրորդ, հինգերորդ յարկեր։ Առնետներ են վազում։ Ահաւոր հոտ է գալիս։ Եթէ այդ պատկերն ինձ հեռուստացոյցով ցոյց տան ես կը ենթադրեմ որ դա կամ Աֆղանիստանի մարզերի վիճակն է կամ Աֆրիկեան մի ինչ որ յետամնաց քաղաքի։ Բայց սա Երեւանն է։ Արաբկիր թաղամասը,որն համարւում է Կենտրոնից յետոյ ամենաթանգն ու էլիտարն ու չգիտեմ ինչը։ Եւ հայերն էլ շինարար ազգն այս աշխարհի...(բարեբախտաբար մեր շէնքի ու այդ շէնքի միջեւ ապօրինի գարաժներ են կառուցել, թէ չէ աղբը մեզ էլ կը հասնէր)։
Ասում են վաղը լաւ կը լինի։

Ե՞րբ է գալու այդ վաղուայ օրը։ Չգիտեմ, բայց մտահոգ եմ, յանկարծ չպատահի, որ դա էլ իմ տան տիրոջ տուած խոստման նման լինի ու ոչ թէ մենք, այլ նոյնիսկ մեր ապագայ սերունդները չտեսնեն այդ վաղուայ օրը։

Դրա համար էլ ինչպէս անցեալ շաբաթ օրը երիտասարդների համար կարդացածս դասախօսութեան ընթացքում ասացի, այսօր Դաշնակցութեան յեղափոխականութիւնը պիտի ուղղուած լինի մեր ժողովրդի մշակութային ու արժէքային համակարգը յեղափոխելուն։ Մեզ մշակութային յեղափոխութիւն է պէտք։ Յեղափոխութիւն արժէքներում։

Պինդ մնացէք։

* 2002 թուականին Վաղարշեան փողոցի վրայ մի բնակարան վարձեցի։ Տանտիրոջը հարցրի ջրի վիճակի մասին։ Ասաց՝ «ի՞նչ, ջրի ճնշու՞մ, սա Երեւանի եզակի վայրերից է, որ ջրի յատուկ գծի վրայ է, 24 ժամ ջուր կայ այն էլ ջրհեղեղի նման»։ Մի խօսքով այդ բնակարանը վերադարձրի երեք ամիս յետոյ քանի որ ջրի յատուկ ու եզակի գծի վրայ գտնուող շէնքը ջուր ունէր գիշերուայ ժամը 1:00-ից առաւօտուայ ժամը 5:00-ը։ Մարդը սուտ չէր ասել։ Ես էի սխալ հասկացել։ Իսկ այդ ընթացքում էլ, երբ տանտիրոջը զանգում ու բողոքում էի ջրի մասին պատասխանում էր, որ ապշած է, “անպայման վթար է պատահել”։ Հէնց այդպէս էլ այդ “վթարը” չվերացաւ։

Յ.Գ.։ Այս գրութիւնը գրելու պահին չգիտեմ ինչու յիշեցի բարեկամներիս՝ Նժդեհին ու Հերմինէին ու նրանց որդի Մենուային, որոնք հինգ տարի ապրեցին Հայաստանում ու ... թռան ԱՄՆ։ Ի՞նչ կապ ունի։ Չգիտեմ։

ՎԱՂՈՒԱՅ ՕՐԸ (3)

Յիսուն գումարած տաս, մի խօսքով վաթսուն օր հեռախօս եւ միեւնոյն պատասխանը՝ “Սարգիս ջան, էսօր պռոստը վարպետի համար (յետոյ արդէն իմ համար, խնամուս համար, զոքանչիս համար ու քանի որ Հայաստանում էլ մարդ չմնացած, հասաւ համաշխարհային մակարդակի՝ Բուշի համար, էս վերջերն էլ Օբամայի համար գործ է պատահել), դու հարց չունես, ցաւդ տանեմ, ասել եմ քեզ չէ, վաղը, վաղը կը լինի”։

Այդ ընթացքում մէկ անգամ այցելեցի տուեալ անշարժ գոյքի գործակալութիւնը, նկարագրեցի իրավիճակը եւ յայտնեցի, որ այսպէս շարունակուելու դէպքում բնակարանը վերադարձնելու եմ։ Ի՞նչ օգուտ։

Մէկ շաբաթ առաջ քանի որ օդը ցրտել է (Երեւանում գիշերները հասնում է զըրօ աստիճանի), միացրի ջրատաքացուցիչ սարքը։ Յանգաւ։ Այսինքն սարքը դադարեց աշխատելուց։ Ջանքերս այն վերակենդանացնելու ուղղութեամբ արդիւնք չտուեցին։ Արդէն ոչ տաք ջուր կայ, ոչ էլ ջեռուցում։ Զանգեցի տան տիրոջը խնդրելով կապուի սարքը վաճառող ընկերութեան սպասարկման բաժին, քանի որ երաշխիքային ժամկէտը չի վերջացել։ “Սարգիս ջան, վաղը կը զանգեմ”։ Չզանգեց։

Ես զանգեցի սպասարկման բաժին։ Հեռախօսով մի քանի բան ասացին, չեղաւ, ասացին ուրեմն սարքի հետ կապ չունի, տան մէջ այսինչ բանը պիտի անէք։ Կապուեցի տան տիրոջը, “Սարգիս ջան, ի զուր է խօսում, ես քեզ տաս րոպէից կը զանգեմ”։ 24 ժամ յետոյ, այսինքն յաջորդ օրը կրկին ես զանգեցի։ “Սարգիս ջան, էսօր կը լինի”։

Յաջորդ օրը կրկին ես զանգեցի։ Հարցրեց օրուայ ընթացքում, երբ ես կարող տանը լինել։ Պատասխանեցի՝ երբ որ դու ասես։ Պայմանաւորուեցինք։ Մի տղայ պայմանաւորուած ժամից մէկ ժամ քառասուն րոպէ ուշացումով եկաւ, նայեց, կրկնեց սպասարկման բաժնի մարդու խօսքերն ու գնաց։ Տան տիրոջը տեղեակ պահեցի։ “Վաղը կանեմ”։

Առաւօտեան 9:30-ին կացուեցի տան տիրոջը եւ յիշեցրի։ Ասաց օրուայ ընթացքում կը զանգեմ քեզ։ Ճաշից յետոյ ժամը 3:00-ին կրկին կապուեցի։ Զանգ գնաց։Վերցնող չկայ։ Կրկին զանգեցի։ Մի կին վերցրեց։ Ասացի ես ով եմ եւ ինչ գործ ունէմ։ Ասաց, որ ամուսինը բջջայինը թողել է տանը։ Խնդրեցի փոխանցել պատգամս։Մի երկու ժամ յետոյ տանտէրս կապուեց ու ասաց մինչեւ գիշեր հարցը լուծուելու է։

Յաջորդ օրը մտածում էի ինչ անել։
Երեք ճանապարհ հասաւ խելքիս։
1.- Սպասեմ։ Սպասեմ այնքան մինչեւ այդ վաղուայ օրը գայ։ Սակայն դա նշանակում էր անյայտ ժամանակով չունենալ տաք ջուր ու ջեռուցում։

2.- Տանտիրոջը ծեծեմ։

3.- “Մեհռամ հալալ, ջունամ ազատ”։ Ի՞նչ է նշանակում սա։ Իրանում երբ մի տղայ ու մի աղջիկ ամուսնանում են, ամուսնութեան վկայականում նշւում է, որ տղան ապահարզան տալու պարագային այսքան գումար կամ իր պիտի տայ աղջկան։ Դա կոչւում է “մեհռիյէ”։ Սա աղջկայ համար մի տեսակ ապահովագրութիւն է, որպէսզի բաժանուելու պարագային առանց նիւթական միջոցների փողոցում չյայտնուի։ Իսկ այդ գումարը կամ իրը կարող է լինել մի հատոր Ղուրան կամ տներ ու գործարաններ ու ոսկիներ եւ այլն։ Նայած ամուսնացողների (տղայի) նիւթական կարողութիւնից ու իրար նկատմամբ ունեցած վստահութիւնից։ Սակայն պատահում է, որ տանը աղջկայ համար ստեղծւում է անտանելի վիճակ։ Աղջիկն ուզում է բաժանուել, տղան էլ ամուսնութեան վկայականով յանձն առած գումարը չունի կամ չի ուզում վճարել։ Աղջիկն էլ տեսնելով վիճակն ասում է “մեհռամ հալալ, ջունամ ազատ”, որ նշանակում է հրաժարւում եմ այն ինչից, որ գրուած է ամուսնութեան վկայականում, պարզապէս թողէք ջանս, այսինքն կեանքս ազատ լինի։