"ԱՅԼ ԱՇԽԱՐՀ ՀՆԱՐԱՒՈՐ ԵՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է"

"Երկիր" շաբաթերթի Յունուարի 16-ին տպագրուած համարում, տպագրուել է յօդուածս "Այլ աշխարհ հնարաւոր եւ անհրաժեշտ է" վերնագրով, որը ներկայացնում եմ ստորեւ.-

"2007 թվականի հունվարի 20-25-ը Քենիայի մայրաքաղաք Նայրոբիում տեղի ունեցավ Համաշխարհային սոցիալական յոթերորդ համաժողովը (World Social Forum):

Համաշխարհային սոցիալական համաժողովը, որն սկիզբ է առել 2001 թվականին Պորտո Ալեգրեից (Բրազիլիա), ներկայումս կազմակերպվում է համաշխարհային (World), տարածաշրջանային (Regional) եւ թեմատիկ (Thematic) մակարդակներում:Սակայն առաջին համաժողովից ութ տարի անց այն այսօր դիմագրավում է լուրջ մարտահրավերներ:

Հիմնական հարցերը հետեւյալն են.

- Ո՞րն է այսօր համաժողովի նպատակը:

- Այն արդյոք ի վիճակի՞ է նոր-ազատական (Neo-Liberal) գլոբալացումից դժգոհ մարդկանց ու հավաքականությունների նպատակներն ու իղձերն ի կատար ածել, թե՞ ընդամենը պիտի բավարարվել մտքերի ու փորձերի փոխանակմամբ այնպես, ինչպես ամրագրված է համաժողովի սկզբունքների հռչակագրում. «Համաժողովը վայր է մտքերի ու փորձերի փոխանակման եւ առաջարկների ձեւակերպման համար»:

Համաշխարհային սոցիալական համաժողովների քննադատների կարծիքով` համաժողովների ընթացքում մտքերի մեծածավալ փոխանակություն է տեղի ունենում, սակայն վերջում որեւէ քաղաքական որոշում այդ վեճերից չի ծնվում:

Համաժողովի կողմնակիցներն էլ պնդում են, որ համաժողովները հանդիպման ու մտքերի փոխանակության միջավայր են եւ ոչ` քաղաքական որոշումներ կայացնելու միավորներ:

Քննադատների կարծիքով` համաժողովի բազմաբեւեռ եւ ոչ աստիճանակարգված կառույցը, որն ամրագրված է հռչակագրում, հաճախ խոչընդոտ է հանդիսանում արդյունավետ գործելու համար:

Կողմնակիցների կարծիքով էլ` համաժողովում առկա տարբերություններն են նրա հարստության աղբյուրը, եւ կազմակերպություն հիմնելու ցանկացած փորձ սխալ տեղ կտանի համաժողովը:

Մի կողմից, համաժողովը ձգտում է գտնել հստակ այլընտրանքներ նոր-ազատական գլոբալացման փոխարեն, եւ մյուս կողմից` համաժողովը ընդհանուր հայտարարություններ անելուց այն կողմ չի անցնում: Համաժողովի որեւէ մասնակից իրավունք չունի իր այլընտրանքը ներկայացնել որպես համաժողովի բանաձեւ, որովհետեւ դա իր հասկացած այլընտրանքն է եւ ոչ` բոլորի կողմից ընդունվածը:

Համաշխարհային սոցիալական համաժողովի կազմակերպիչներից Սամիր Ամինը (Samir Amin) «Լը Մոնդ դիփլոմաթիքի» 2007 թ. հունվարի համարում «Ո՞ր այլաշխարհայնացումը» հոդվածում գրում է. «...հասարակական շարժումների մեծ մասը կողմ չեն պայքարի արմատականացմանը: Այս ընտրությունը կատարվում է իրատեսական անհրաժեշտության, մեկուսացումից եւ ծայրահեղ ձախի պիտակ ստանալուց խուսափելու նպատակով...

Այժմ, երբ բոլորին պարզ է դարձել պարտությունը «ընկերվարություն» (սոցիալիզմ) կոչվող պատմական առաջին ալիքի փորձառության, շատերը ճարահատված դրամատիրությունը (կապիտալիզմ) համարում են անանցանելի հորիզոն: Հետեւաբար, ժողովրդական շարժումներն իրենց պայքարում հաճախ բավարարվում են նվազագույն նպատակներով: Նոր-ազատականության հետմղումը, անտարակույս, առաջնայինն է, սակայն առաջարկվող այլընտրանքները բավարարվում են «մարդկային դիմագծով» կառավարելի դրամատիրությամբ»:

Սա՞ է, արդյոք, համաժողովի բոլոր մասնակիցների նպատակը` «մարդկային դիմագծով դրամատիրությունը»: Պիտի՞, արդյոք, բավարարվել դրանով: Եվ ճի՞շտ է, արդյոք, խոսել ընկերվարության պարտության մասին:

Խորհրդային միության փլուզումը եւ խորհրդային համայնավարության (կոմունիզմ) ձախողման փաստը մեծ հարված հասցրին ընկերվարությանը: Պատահական չէ, որ ռուսական հայտնի անեկդոտն ասում է. «Ի՞նչ է ընկերվարությունը: Երկար ճանապարհ դրամատիրությունից դեպի դրամատիրություն»: Այսօր նույնիսկ որոշները խոսում են ընկերվարության ավարտի մասին: Սակայն ո՞վ ասաց, որ խորհրդային համայնավարությունն էր ընկերվարականների ընդունելի մոդելը:

Սակայն, ադուհանդերձ, թերեւս ճիշտ է համաձայնել, որ Համաշխարհային սոցիալական համաժողովն առաջին հերթին մի վայր է նոր-ազատական գլոբալացումից դժգոհ սոցիալական շարժումների ներկայացուցիչների համար` շփվելու եւ մտքեր ու փորձառություններ փոխանակելու նպատակով, որպեսզի դրանց միջից յուրաքանչյուրը հստակեցնի, թե ինչ այլ աշխարհ է պատկերացնում, ինչպես ու ինչ միջոցներով կարող է պայքարել` ստեղծելու այդ աշխարհը, եւ գտնի համագործակիցներ այդ պայքարում:

Քենիայի համաժողովում հինգ օրվա ընթացքում գումարվեց 1300 սեմինար, որն ապացուցում է աշխարհի սոցիալական շարժումների առաջացումը համաժողովից: Համաշխարհային սոցիալական համաժողովի` 2007 թվականի առանցքային կարգախոսը, նախորդ տարիներից որակական փոփոխություն կրելով, «Այլ աշխարհ հնարավոր է»-ից վերաճեց «Այլ աշխարհ հնարավոր եւ անհրաժեշտ է»-ի:

ՀՅ Դաշնակցության երիտասարդական կառույցը 2002 թվականից մասնակցել է Համաշխարհային սոցիալական համաժողովի տարածաշրջանային (Եվրոպա, Ամերիկաներ) եւ համաշխարհային (Բրազիլիա) մակարդակի համաժողովներին: Կուսակցության մակարդակով 2005 թվականին Դաշնակցությունը մասնակցել է այդ տարվա համաժողովին:

Սա պայմանավորված է Դաշնակցության գաղափարական համոզմունքներով: ՀՅ Դաշնակցությունը ընկերվարական կուսակցություն է եւ չի կարող անտարբեր լինել այն ամենի նկատմամբ, ինչը նորազատական գլոբալացումը բերում է աշխարհին եւ անկախությունից հետո` նաեւ հայրենի ժողովրդին: Հետեւաբար բնական է աշխարհի ներկա վիճակից դժգոհ եւ այլընտրանքներ փնտրող անհատների, կազմակերպությունների ու շարժումների հետ կապ հաստատելու` Դաշնակցության փորձը:

Իր ողջ պատմության ընթացքում միշտ էլ Դաշնակցությունը փորձել է կապ հաստատել ժամանակի առաջադեմ մտավորականների ու շարժումների հետ: Եթե ժամանակին հարաբերություն էր մշակվում Ժան Ժորեսի, Անատոլ Ֆրանսի ու Ժորժ Քլեմանսոյի հետ, այսօր նույն շրջագծում պիտի տեսնել «Այլըտրանքային ձայնասփյուռի» հիմնադիր ու տնօրեն Դավիթ Պարսամյանին Լիբանան հրավիրելու (2005 թ. ապրիլ)` ՀՅԴ «Զավարյան» Ուսանողական միության կամ աշխարհահռչակ լրագրող Ռաբերտ Ֆիսկին Կանադա հրավիրելու (2006 թ. դեկտեմբեր)` ՀՅԴ Կանադայի «Արմեն Գարո» Ուսանողական միության նախաձեռնությունները:

ՀՅ Դաշնակցության մասնակցությունը Համաշխարհային սոցիալական համաժողովներին միայն դա չէ:

Ի վերջո, Դաշնակցության շարունակականությունը պայմանավորված է ոչ միայն ֆիզիկականով, այլ նաեւ ու մանավանդ գաղափարականով, իսկ այդ գաղափարականն ապահովվում է` ուսումնասիրելով, մասնակցելով եւ մտքերի ու փորձառությունների փոխանակմամբ:

Համաշխարհային սոցիալական համաժողովներներին մեր մասնակցությունը պատադիր է, որովհետեւ այլ աշխարհ հնարավոր եւ անհրաժեշտ է ոչ միայն օտարներին, այլ նաեւ հատկապես մեզ` հայերիս, անհրաժեշտ է այլ Հայաստան` զերծ բարի եւ դաժան դեմքով նորազատականությունից ու հիմնված արդար կարգերի վրա:

Սա էլ յղումը`
http://yerkir.am/newspaper/index.php?section=8&id=1426

ԵՐԿԱՄԵԱԿ

Յունուարի 11-ին լրացաւ կայք էջիս երկրորդ տարեդարձը։

2007 թուականի Յունուարի 11-ին ստեղծել ու ցարդ շարունակում եմ պահպանել այն։

Անկեղծ ասած կայք էջն ստեղծելու պահին չէի հաւատում, որ կը կարողանամ պահպանել շարունակականութիւնը։ Պարզւում է, որ սխալւում էի։ Փաստը հակառակն է ապացուցում։

Այդ առումով առաջին հերթին ուրախ եմ ինքս ինձ համար։ Ուրախ եմ, որովհետեւ երկու տարի պահել կայք էջ նշանակում է հետեւողականութիւն (ինչպիսի ինքնագոհութիւն)։ Հոգեբանօրէն այդպիսի դրական լիցքերը մարդուն պէտք են, դրանք նպաստում են ինքնավստահութեանն ու ինքնահաստատմանը ու …

Ուրախ եմ նաեւ այլ պատճառով։ Որոշել եմ նոր բան նախաձեռնել ու քանի որ կասկածում եմ, որ կը կարողանամ յաջողել (որովհետեւ դա երկարատեւ ու տքնաջան աշխատանք է պահանջում ու թերեւս դժուար իրականանալի), կայք էջիս երկամեակը խթանիչ ազդակ է ինձ համար այդ աշխատանքն սկսելու ու յոյս ունենալու համար, որ այն եւս կը պսակուի յաջողութեամբ։ Յամենայնդէպս աւելի լաւ է ժամանակից առաջ չընկնել։

Երկու տարուայ ընթացքում 256 անգամ թարմացուել է կայք էջը (գրութիւններ ու նկարներ), որ նշանակում է մօտաւորապէս երեք օրը մէկ անգամ (2.8 օրը մէկ)։ Կարծում եմ վատ ցուցանիշ չի։

Հաշուիչը տեղադրելու պահից ցարդ կայք էջս այցելել են 5432 անգամ, որը լինում է միջին հաշուով օրը 9 անգամ։ Պատգամները (Comment) եղել են քիչ, իսկ հեռախօսային կապերը, անձնական նամակները եւ հանդիպումները շատ (բնականաբար նկատի ունեմ կայք էջի կապակցութեամբ)։

Կայք էջի տեխնկական կողմն ըստ իս թոյլ է, որի հիմնական պատճառը կայք էջի տեխնիկական հարցերից իմ բաւարար չափով տեղեկութիւն չունենալն է ու բանատեղեակների հետ չխորհրդակցելը։ Դա էլ վերագրենք ծուլութեան։

Ի վերջոյ յոյսով եմ այս գրութիւնով ինքս ինձ աչքով չեմ տայ ու կը շարունակեմ պարբերաբար թարմ պահել կայք էջս։

Լաւ մնացէք։

ԱՌԱՋԻՆ ԳՐՈՒԹԻՒՆ

Սա Նոր Տարուայ առաջին գրութիւնս է։

Ամանորեայ հանգստեան օրերը, կեր ու խումերը, խնջոյքները լաւ էին։ Ինձ լաւ անցաւ ու բաւականին լիցք ստացայ կրկին աշխատանքի անցնելու համար։

Հայաստանում Նոր Տարուայ խնջոյքներն ու շնորհաւորանքները տեւում են մինչեւ Հին Նոր Տարին, այսինքն Յունուարի 13-ը*։

Ինչպէս վերջին երկու օրերին երկու խնջոյքների ժամանակ արտասանածս խօսքի ժամանակ ասել եմ, արդէն ժամանակն է վերջ տալ ուտել-խմելներին ու լիարժէքօրէն անցնել աշխատանքի։

Արձակուրդների ընթացքում ընթերցեցի “Գորտը կուլ տուր” գիրքը, որը հակառակ իր անուան, բաւականին հետաքրքիր էր ու ինձ համար օգտակար։ Այն վերաբերում է ժամանակի կառավարմանը (time management)։ Գրքի մասին կը գրեմ յառաջիկայ օրերին։

Դիտեցի նաեւ երկու տեսաերիզ Lara Croft: Tomb Raider։ Մէկը 2001-ի, միւսը 2003-ի արտադրութիւն, Անջելինա Ջոլիի դերակատարութեամբ։Դրանց մասին եւս յետոյ։

Լաւ մնացէք։

* Ուրախ եմ, որ արձակուրդներն ու ուտել-խմելները վերջանում են, թէ չէ այսպէս շարունակուելու դէպքում մէկ էլ տեսար ալկոհոլիկ դառնայինք։

2009

ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ ԱՄԱՆՈՐ
ԵՒ
ՍՈՒՐԲ ԾՆՈՒՆԴ



ԹՈՂ 2009-Ը ԼԻՆԻ ԱՌՈՂՋՈՒԹԵԱՆ, ՅԱՋՈՂՈՒԹԵԱՆ, ԽԱՂԱՂՈՒԹԵԱՆ, ՍԻՐՈՅ ՈՒ ՀԱՐՍՏՈՒԹԵԱՆ ՏԱՐԻ*։

* Հերթականութիւնը ըստ ճաշակի։

ԱՄԱՆՈՐԻ ՍԵՄԻՆ

Ամանորի սեմին Երեւանից կարող եմ գրել հետեւեալը.-

1.- Ձիւն է գալիս։ Քաղաքը սպիտակել է։ Երթեւեկելը դժուարացել։ Այսօր գրանցուել եմ բազմաթիւ պատահարներ։

Սակայն ցարդ յարաբերաբար տաք ձմեռ ենք ունեցել։ Տեսնենք շարունակութիւնն ինչ կը լինի։

2.- Գնումների նպատակով եղել եմ մթերային մի քանի մեծ խանութներում (Super Market)։

Անցեալ շաբաթ գիշեր, ժամը 10:00-ին, ընտանիքով որոշեցինք գնալ գնումների։ Մտածեցի ուշ գնալ, որպէսզի խճողում չլինի։ Չերկարացնելու համար ասեմ, որ սայլակների խցանում (traffic) էր առաջացել, այնպէս ինչպէս մեքենաների խցանում է առաջանում։ Առաջ շարժուել չէր լինում։ Հերթեր էին (ու ոչ միայն այդ խանութում, պարագան նոյնն է մօտաւորապէս բոլոր խանութներում էլ)։

Այն տպաւորութիւնն ստացայ, որ աշխարհի վերջին օրը եկել է, գնումներ, գնումներ ու գնումներ։ Շատ եմ լսել “ոչ ոք մեր նման Նոր Տարին չի նշում”, որոշներն ասում են “ուտող, խմող ազգ ենք”, որոշները “սա մշակոյթի ու քաղաքակրթութեան պակասից է”, որոշները դրուատանքով են արտայայտւում այս երեւոյթի մասին, որոշները բացասաբար, ես էլ չմտնելով ազգի ինքնութեան ու նկարագրի խոհափիլիսոփայական վերլուծութիւնների մէջ ընդամէնն ասում եմ, որ ուրախանում եմ, երբ տեսնում եմ, որ մարդիկ այդքան գնումներ են անում, ուրախանում եմ, որ մարդկանց տները լցւում են բուրք ու բարիքով, պարզապէս տխրում եմ, երբ շրջապատումս տեսնում եմ մարդիկ, որոնք ի վիճակի չեն այդքան գնումներ անել։ Սա լաւ չի։ Մենք պիտի կերտենք այնպիսի երկիր ու այնպիսի հասարակարգ, որտեղ երեխաների դէմքից ժպիտը չպակսի։

3.- Հանրապետութեան Հրապարակի տօնածառը տեղադրել են ու զարդարել։ Երեկոյեան ժամերին եւ տօնածառի, եւ հրապարակի շրջապատում բազմաթիւ գոյնզգոյն լոյսեր են վառւում, ակնահաճոյ ու լիցքաւորող, մարդ (առնուազն ես) լցւում եմ տօնական տրամարդութեամբ։ Հանրապետութեան Հրապարակը գեղեցիկ է։

Լաւ մնացէք։

"ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ ՄԱՅՐԵՆԻԻ ՄԱՍԻՆ" (՛3)

Մի հպանցիկ հայեացք Հայաստանի Հանրապետութիւնում հեռարձակուող հեռուստաընկերութիւնների ծրագրերին լեզուական եւ բովանդակային առումով, աւելի կը յստակեցնի ողբերգութեան չափը։ Խօսենք օրինակներով։

Ի բացառեալ “Հ1”-ի, մնացած բոլոր հեռուստաընկերութիւններով հեռարձակուող տեսաերիզները (Film) սփռւում են ռուսերէնով (սա անշուշտ չի նշանակում, որ “Հ1”-ը այս առումով փայլուն վիճակում է)։ Սա կատարւում է այն պայմաններում, երբ օրէնքը պահանջում է հեռուստաընկերութիւններից, որ հեռարձակումները պիտի լինեն հայերէնով։ Հեռուստաընկերութիւններն էլ վերոշարադրուածը բացատրում են թարգմանութեան մեծ ծախսով, այսինքն նիւթապէս ի վիճակի չեն տեսաերիզը թարգմանել հայերէնի։ Յետ՞ոյ։

Հեռուստաընկերութիւնը ի վիճակի չէ տեսաերզիը թարգմանել հայերէնի, դրանից պիտի՞ տուժի ազգը, նոր սերունդը։ Ի վիճակի չէ, թող փակուի։ Թող ում մտքով անցաւ հեռուստաընկերութիւն չբացի։ Իսկ չէ որ հեռուստաընկերութեան տնտեսութիւնը (Bisuness) համարւում է ամենաշահաւէտ տնտեսութիւններից մէկը։ Ուրեմն ու՞ր են գնում շահերը։ Եւ ի վերջոյ եթէ խնդիրը զուտ նիւթականի հետ է կապուած, ապա ինչպէ՞ս, ի՞նչ միջոցներով են հեռուստաընկերութիւնները թարգմանում ՀարաւԱմերիկեան բազմաշար հեռուստատեսաերիզները (Serial), որոնք հաճախ ամիսներ շարունակ ամէն օր ցուցադրւում են։ Սրանք անվճա՞ր են թարգմանւում։ Ի դէպ բազմաշար հեռուստատեսաերիզների ցուցադրման լուրջ ու անզիջում մրցակցութիւն կայ հայրենի հեռուստաընկերութիւնների մէջ։

Այլ օրինակ։ Ոչ միայն անընդհատ, կրկնում եմ անընդհատ հեռարձակւում են ռուս եւ օտարազգի երգիչների երգերը, այլ հայ երգիչները ռուսերէն երգելու գործում չեն զիջում ռուս երգիչներին։ “Հ1”-ով հեռարձակուող ու մեծ ընդառաջում գտած “Երկու աստղ” ծրագրում երգիչ-չերգիչները առիթով ու անառիթ երգում են ռուսերէն։ Եւ այդ հաղորդումը դիտում են ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետութիւնում, այլ Սփիւռքում։ Հարց է առաջանում։ Ս՞ա էլ է նիւթականի հետ կապուած։ Թէ՞ մի ինչ որ ներքին ցանկութիւն, մղում, գերազանց սէր կայ դէպի օտարներն ու օտար լեզուն։

Այլ օրինակ։ Հաղորդավարը լաւապէս տիրապետելով հայերէնին, խօսում է ու հաղորդումը վարում է ռուսերէնով։ Ինչու՞։ Սա՞ էլ է կապուած նիւթականի հետ։ Ռուսերէնին այսքան ինքնակամ տրուելու պատճառն ու շարժառիթը ո՞րն է։

Մանկական հաղորդումներում ռուսերէն շարժապատկերներ, ռուսերէն մանկական երգեր, ռուսերէնով հաղորդում, չէ որ այդ ծրագրերը դիտող երեխաների լեզուամտածողութիւնը սկսում է ձեւաւորուել հէնց այդտեղից։

Էլ չենք խօսում հաղորդավարների հայերէնի իմացութեան ահաւոր ցած ու անգրագետ մակարդակի մասին (բացառութիւններ կան, խօսքը համընդհանուր վիճակի մասին է), երբ պետական այրերն են նոյն մակարդակի հայերէնով խօսում՝ կառավարուեթան նիստում, Ազգային Ժողովի դահլիճում կամ մամլոյ ասուլիսների ժամանակ։

Վերը բերուած օրինակները ընդամէնը մի չնչին նմուշն են այն ամբողջից, ինչ այսօր կայ ու տեղի է ունենում Հայաստանի Հանրապետութիւնում։ Օրինակները կարելի է շարունակել, սակայն կարծում եմ, հէնց այսքանն էլ բաւական է ապացուցելու, որ հայապահպանման ու հայերէնապահպանման հարց գոյութիւն ունի ոչ միայն Սփիւռքում, այլ նաեւ հայրենիքում։

Հարց, որին պիտի շատ աւելի լուրջ ուշադրութիւն դարձնեն ազգի ճակատագրով մտահոգ հայերը։

"ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ ՄԱՅՐԵՆԻԻ ՄԱՍԻՆ" (2)

“Լեզուի պետական տեսութիւնը” Երեւանի փողոցներում ցուցանակներ է փակցնում հետեւեալ բովանդակութեամբ` “Հայաստանի Հանրապետութեան պետական լեզուն հայերէնն է”։ Սա նշանակում է, որ “Լեզուի պետական տեսչութիւնը” վտանգ է զգում հայերէնի պահպանման ուղղութեամբ եւ իրեն պարտաւոր զգում բնակիչներին յիշեցնել թէ որն է նրանց լեզուն։ Յիշեցնենք, որ ՀՀ Սահմանադրութեան 12-րդ յօդուածի “Լեզուի մասին” օրէնքի համաձայն՝ “ՀՀ պետական լեզուն հայերէնն է, որը սպասարկում է կեանքի բոլոր ոլորտները”։

Երեւանի փողոցներում ամենաանուշադիր անցորդն անգամ կը նկատի, որ խանութների, սրճարանների, ճաշարանների ու հազար ու մի մասնաւոր տնտեսութեան անունը հայերէն չէ։ Երբեմն մարդ շփոթւում է` սա Երեւանն է թէ Լոնդոնը, Չիկագօն կամ էլ մէկ այլ քաղաք՝ “Դայմոնդ”, “Մառկօ Պոլօ”, “Տեռանովա”, “ԱրտԲրիդջ”, “Գոլդըն Ստար”, “Մանհեթէն”, “Ստուդիո 26”, “Ստար”, “Մուլտի Գրուպ”, “Ստար Սիթի”, “Միւզիկ Լենդ”, “Դիսկ Լենդ”, ”Դիսկ Վորլդ”, “Դիսկ Պլանետ” …այս շարքն անվերջանալի է։

Սա նորաձեւոթիւ՞ն է։ Բարձր մակարդակի կամ ինչպէս այսօրուայ Հայաստանում շատ են սիրում ասել ու կրկնել՝ էլիտարութեան նշա՞ն։ Թէ բարդոյթի հետեւա՞նք։

Արդեօք Լոնդոնի, Փարիզի, Լոս Անջելեսի կամ արտասահմանեան որեւէ այլ քաղաքի փողոցներում այդ անուններն օգտագործող հայերը հանդիպե՞լ են (կամ կը հանդիպեն) Երեւեանեան մասշտաբով օգտագործուած հայերէն անունների։ Թէ կը տեսնեն մի ճաշարան “Արարատ” անունով կամ մի ոսկերչանոց “Յակոբեան” անունով, այն էլ նրա համար, որ այդ ճաշարանի կամ ոսկերչանոցի տէրը հայ է ու օտարութեան ամենակուլ մթնոլորտում դրանով իսկ կենաց ու մահու պայքար է մղում ձուլման դէմ։

Իսկ ո՞րն է այս անմեղ թուացող անունների ազդեցութիւնը երեխաների գիտակցութեան ու ենթագիտակցութեան վրայ։

Հեռուստացոյցով դիտում էի հարցազրոյց “Լեզուի պետական տեսչութեան” պատասխանատուներից մէկի հետ։ Ըստ նրա ասութեան՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնում աշխատող խոշոր ընկերութիւններից մէկն իր գովազդներում արդէն քանիերորդ տարին է ինչ լեզուական, հետեւաբար եւ իրաւական մեծ սխալ է թոյլ տալիս եւ տուգանւում տեսչութեան կողմից։ Հետաքրքիրն այն է, որ այդ ընկերութեան պաշտօնեաները տարեսկզբին իրենք իրենց ոտով գնում են “Լեզուի պետական տեսչութիւն” եւ ինքնակամ վճարում տուեալ տարուայ իրենց տուգանքը։

Սա նշանակում է, որ ընկերութեան ղեկավարները մեղմ ասած, թքած ունեն հայերէնի վրայ ու ամէն ինչ չափում են փողով։ Սխալն արա, խաղայ մի ազգի ինքնութեան հետ ու վճարիր, սա է տրամաբանութիւնը։

Սա նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնում այն պետական մարմինը, որը կոչուած է զբաղուելու հայերէնի անաղարտ պահպանմամբ, շուկայական սանձարձակ մթնոլորտում, անզօր է դա կատարել։ Օրէնքը նրան չի պաշտպանում, օրէնքն անկատար է, հակառակ պարագային ի զօրու կը լինէր մէկ անգամ տուգանել, միաժամանակ զգուշացնելով, որ կրկնուելու պարագային տուգանքն աւելի ուժեղ է լինելու, ընդհուպ մինչեւ ընկերութեան փակումը։

Սա նշանակում է նաեւ, որ Ազգային Ժողովից սկսած մինչեւ այլ ու այլ պետական օղակներ, հետաքրքրուած չեն այս նիւթով։