Friday, July 1, 2011

ՕԴԱՉՈՒ ՎԱՐՊԵՏԸ

Տանս շինարարութեան մի ինչ որ ոլորտի համար մի վարպետ էր եկել։

Վաթսունի սահմաններում էր։ Սկսեց պատմել կենսագրութիւնը։ Պարզուեց, որ հանգստի կոչուած օդաչու է։ Այժմ թօշակ է ստանում 55000 դրամ ($1= 370 AMD)։

Պատկերացրէք տարիներ դաս սովորել, յետոյ երկար տարիներ այդիսի վտանգաւոր ու պատասխանատու աշխատանք կատարել եւ ի վերջոյ հանգստի կոչուել ամսեկան $148 դոլար ստանալով, որով պարզից էլ պարզ է, որ այսօրուայ Հայաստանում ընտանիք չես պահի եւ վերջի ի վերջոյ ապրելու համար պարտաւորուել շինրարական աշխատանք կատարել։

Մտածում եմ ուրիշ երկրներու՞մ էլ է այդպէս։

Եւ օդաչու վարպետը  օրհնում էր իր հօրը, որն այդ արհեստն իրեն սովորեցրել է, որով այժմ նա կարողանում է ապրել։

Մտածում եմ այսօրուայ երիտասարդը ի՞նչ հեռանկարով պիտի համալսարան գնայ ու դաս սովորի։

Աստուած մեր վերջը բարի անի։

Լաւ մնացէք։

Monday, June 27, 2011

ԲԺՇԿԻ

Բժշկի պիտի գնայի։

Զանգեցի, որպէսզի պայմանաւորուեմ բժշկիս հետ։

Չպատասխանեց։ Անհասանելի էր։

Զանգեցի մէկ այլ բժշկի, որպէսզի տեղեկանամ բժշկիս մասին։

"Արտագաղթել է"։ Եղաւ պատասխանը։

Կարծում եմ ամէն ինչ ասուած է։

Լաւ մնացէք։

Thursday, June 16, 2011

ՇԻՆԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆ

Մի պատկեր շինարարութիւնից։

Աշխատողներ եւ ...

Եւ չաշխատողներ...

 
Մի պատառ հաց շինարարների հետ։

Մեր բակի թթենին։

Պարտքեր, պարտքեր ու պարտքեր...

Լաւ մնացէք։

Friday, June 10, 2011

ՀԱՄԱԿԱՐԳՉԱՄՈԼՈՒԹԻՒՆ

Վեց տարին չլրացրած տղաս ինձ ասում է, որ համակարգչամոլ եմ դարձել։ Սկսեցի մտածել տղայիս ասածի մասին ու ընկայ կասկածների մէջ։ Ինձ թւում է՝ ճիշտ է ասում։

Խօսակցութիւնը տեղի ունեցաւ անցեալ կիրակի երեկոյեան։ Սկսեցի վերյիշել թէ ինչ եմ արել այդ օրը։

Պարզուեց, որ արթնացել եմ։ Նախաճաշ եմ կերել։ Միացրել եմ համակարգիչը։ Ստուգել եմ նամակներս։ Այցելել եմ այս կայքէջն ու այն կայքէջը։ Ճաշել եմ։ Յետոյ նորից այս կայքէջն ու այն կայքէջը։ Յետոյ սուրճ եմ խմել։ Յետոյ հեռուստացոյց եմ դիտել։ Յետոյ կրկին համակարգիչ ու համացանց։ Եւ այսպէս շարունակ մինչեւ ուշ գիշեր, երբ գնացել եմ քնելու, որին նախորդել է համակարգչով ֆիլմ դիտելը։

Մի խօսքով ամբողջ օրս անցել է համակարգչի դիմաց։

Յետոյ սկսեցի մտածել, որ իրօք ինչ հետաքրքիր ու հրաշք սարք է համակարգիչը՝ համացանցով հանդերձ եւ նաեւ թէ ինչպէս է մարդ կախուածութեան մէջ ընկնում համակարգչից ու համացանցից։

Նամակներ ես ստանում՝ նամակներ ես ուղարկում։

Ընկերային ցանցերում՝ յատկապէս Facebook-ում տեղեկանում ես ընկերներիդ առօրեայ ապրումներին, մտքերին, արածներին, նաեւ աշխարհի նորութիւններին։

Skype-ով (յատկապէս Video-ով) խօսում ես օտար երկրներում եւ հազարաւոր կիլոմետրներ քեզնից հեռու գտնուող ընտանիքիդ անդամների, բարեկամներիդ, ընկերներիդ հետ, ուղղակի տեսնում ես նրանց եւ այն տպաւորութիւնն ես ստանում, որ սուրճի ես գնացել նրանց տուն։

Փնտրում եւ գտնում ես սիրածդ երգն ու երաժշտութիւնը կամ ֆիլմը, ներբեռնում ես, լսում ու դիտում ես։

Հետեւում ես քեզ հետաքրքրող ցանկացած ոլորտի լուրերին ու վերջին զարգացումներին։

Ներբեռնում ես գրքեր։ Օրինակ վերջերս ներբեռնեցի երկու գիրք, որոնք տարիներ էր ինչ ուզում էի կարդալ եւ չէր յաջողւում ՝ մէկը երկար տարիներ չէր վերահրատարակուել, միւսն էլ արգելուած էր։

Եւ այսպէս կարելի է շարունակել։

Եւ այս ամբողջը մի փոքրիկ հրաշք սարքի միջոցով, իհարկէ համացանցի օգնութեամբ։

Հիմա ո՞վ է մեղաւոր՝ ես թէ՞ ճարտարարուեստը։

Այն որ տղաս ինձ համակարգչամոլ է որակել՝ համաձայն եմ։ Բայց միւս կողմից էլ ափսոս չէ չօգտուել ճարտարարուեստի ընձեռած հնարաւորութիւններից։

Ի՞նչ անել։

Լաւ մնացէք։

Tuesday, May 31, 2011

ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ Է

Ուղղակի սարսափելի է։

Կարդացէ՜ք այս յօդուածը։

Հայաստանի Հանրապետութիւնում ինչպէս կարելի է լինել պատասխանատու մարդ ու գիշերը հանգիստ քնել... Անընդհատ խօսել հայրենասիրութիւնից ու կիրառուող ճիշտ քաղաքականութիւնից ու տնտեսական զարգացումից ու .... Ապրել շքեղ տներում ու քշել թանկարժէք մեքանաներ ու ... այդ մարդկանց մէկ անգամուայ հացի սեղանի թափթփածն ու մնացածը մի քանի ընտանիքի մէկ օր կուշտ կը պահի...

Վերանկախացումից 20 տարի անցաւ...

Ուղղակի զզուանքդ է գալիս։

Thursday, May 26, 2011

ՄԻ ՏԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (2)

Որոշեցի սեփական տուն գնել։ Փնտրեցի։ Շատ փնտրեցի ու գտայ այն ինչ ուզում էի։

Գնեցի մէկ յարկանի սեփական տուն։ Տան բնակելի տարածքը փոքր էր։ Ի՞նչ անել։ Կառուցել երկրորդ յարկ։

Տունը գնելուց առաջ ինքս ինձ հետ պայմանաւորուեցի՝ զինուել համբերութեամբ եւ պատրաստ լինել ձախից ու աջից գալիք սպասելի ու անսպասելի հարուածներին։ Անկեղծ լինելու համար պիտի ասեմ, որ դիտմամբ որոշեցի մտնել այս խաղի մէջ։ Գիտէի, որ Հայաստանում շինարարութիւն անելը հեշտ չի։ Լսել էի բազմաթիւ խոչընդոտների մասին։ Բայց մի քանի պատճառով, օրինակ տուն կառուցելու հաճոյքը, տուն կառուցելու փորձառութիւնը եւ այլն, որոշեցի գնալ այդ քայլին։

Այն ինչ կառուցում եմ շահադիտական նպատակով չէ, ծաւալն էլ մեծ չէ։ Հետեւաբար խնդիրները անհամեմատելիօրէն աւելի քիչ են, քան մեծ շինութիւնների պարագային է, շէնքն էլ դեռ չի աւարտուել։ Բայց եթէ գրեմ այն ամէնի մասին, ինչ դիմագրաւել եմ անցնող մի քանի ամիսների ընթացքում, այն եօթ միլիոն Սփիւռքահայերից մնացած չորս հոգին էլ, որ մտորումների մէջ են ու տատանւում են կայք հաստատել Հայաստանում թէ չհաստատել, վերջնականապէս կը հրաժարուեն կայք հաստատելուց ու նրանց չի օգնի ոչ Նախագահ Սերժ Սարգսեանի խոստումները, ոչ էլ Սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի "Արի տուն" հրաւէրները։

Անկեղծ լինեմ։ Այն կարծիքի չեմ, որ ուրիշ տեղերում ամէն ինչ լաւ է, Հայաստանում վատ է։ Այն կարծիքի չեմ, որ եթէ մէկը օրինակ Իրանում որոշում է տուն կառուցել ոչ միայն չի հանդիպում արգելքների, այլեւ պետութեան կողմից արժանանում է պարգեւների։ Բացարձակապէս։ Մի ընկեր ունեմ, որը շահադիտական նպատակով երեք բազմայարկ շէնք է կառուցել Իրանում եւ լաւապէս ծանօթ է Հայաստանի պայմաններին։ Նրա խօսքերն եմ ուզում մէջբերել։ "Այնտեղ էլ թղթաբանութիւն կայ, այնտեղ էլ ենք այս գրասենեակից այն գրասենեակ վազում, այնտեղ էլ ենք պաշտօնական մուծումներ անում ու նաեւ կաշառք տալիս, բայց դրանք համեմատելի չեն այն ինչի հետ, որ կատարւում է Հայաստանում"։ Եւ սա միայն մէկի խօսքը չի։ Իսկ յիշեցնեմ, որ Իրանը Երրորդ Աշխարհ է։

Ինձ հետաքրքրում էր այս գործը։ Եւ որովհետեւ սկզբից գիտակցում էի, որ բռնածս գործը հեշտ չի լինելու մինչեւ հիմա դժուարութիւնները տարել եմ համբերութեամբ։ Եւ կարծում եմ կը հաստատէք, որ համբերութիւնն էլ չափ ու սահման ունի։ Երբ ես տուն էի փնտրում գնելու նպատակով մի ծանօթ տղայ կար, որը նոյնպէս տուն էր փնտրում գնելու նպատակով։ Մէկ ամիսը չլրացած գնեց մի բնակարան ու իրեն ազատեց գլխացաւանքից։ Ասաց` "Ես այդ քաշքշուկների համար ջիղ չունեմ"։

Անկախ սեփական տան լաւ ու վատ կողմերից՝ ես ուզում էի ունենալ շէնք կառուցելու փորձառութիւնը։ Եւ պատկերացրէք՝ ճարտարապետ, սէյսմոլոգ, գէոդեզիստ, Քաղաքապետարան, Քաղաքաշինութեան վարչութիւն, պարզ փորձաքննութիւն, տեխհսկում, Քաղաքաշինութեան տեսչութիւն, Քաղաքաշինութեան նախարարութիւն, թաղապետարան, ոստիկանութեան հետաքննութեան բաժին, դատախազութիւն, էլի գրեմ թէ բաւական է... Ու շէնքը դեռ չի աւարտուել ու Աստուած է իմանում էլ ինչ փորձանքենրի եմ ենթարկուելու*։

Մի խօսքով կեանքը հաճելի է։ Չենք ձանձրանում միապաղաղութիւնից։ Ու ամէն առաւօտ որ քնից արթնանում ենք, սպասում ենք տեսնելու օրուայ նորութիւնը, այն է՝ այսօր որտեղից կը զանգեն ու ինչ հարցեր առաջ կը քաշեն։

Ի դէպ բալենիս ծաղկել է...

Պինդ մնացէք։

* Օրինակ փորձառու ընկերներս ասում են քեզ պատրաստիր աւարտականի համար...

Tuesday, May 24, 2011

ՄԻ ՏԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (1)

Մօտ մէկ տարի առաջ որոշեցի բնակարան գնել Երեւանում։ Ի՞նչ գնեմ, ի՞նչ չգնեմ՝ նորակառոյց բնակարան, հնակառոյց բնակարան, սեփական տուն։ Սկսեցի ուսումնասիրել շուկան։

Հնակառոյց բնակարաններին մօտ չգնացի։ Գնով շատ չէին զիջում նորակառոյցներին։ Յետոյ այդ շէնքերից շատերը իրենց կեանքն ադրէն արել են։ Լաւ շէնքեր կան, ինչպէս օրինակ Ստալինեան կոչուած որոշ շէնքեր, բայց մտածեցի կենտրոնանամ նորի վրայ, ի վերջոյ ամէն մի նոր բանի մէջ, նոր շունչ կայ։ Նաեւ երկար տարիներ ապրելով հնակառոյց բնակարաններում լաւապէս գիտէի դրանց խնդիրները՝ մի օր վերեւի հարեւանն է քեզ ջրում, մի օր դու ես ցածի հարեւանին ջրում, շէնքի մուտքն է կեղտոտ, աստիճանավանդակներում էլեկտրահոսանքի լարերն են իրար վրայ կուտակուած, որը եւ տգեղ է եւ վտանգաւոր եւ ...

Ուսումնասիրեցի նորակառոյց բնակարանները եւ եկայ հետեւեալ եզրակացութեան՝ գները աստղաբաշխան, որակը հարցական, խնդիրներն էլ անմահական։

Հայաստանում անշարժ գոյքի գների կապակցութեամբ ընդհանուր առմամբ ասեմ այնքանը, որ կարծես ոչ ճգնաժամ է եղել, ոչ պահանջարկն է պակսել, ոչ երկրի տնտեսութիւնն է վատ վիճակում։ Այն որ գները իջել են ճգնաժամ կոչեցեալից առաջուանից՝ յստակ է, բայց այն որ գները չեն իջել այնքան ինչքան այլ երկրներում (օրինակ Իրանում կամ ԱՄՆ-ում) եւ նաեւ չեն իջել համապատասխան Հայաստանի իրականութեան՝ դա էլ հաստատ է։

Հետաքրքիրն այն է, որ նշածս երկու երկրների համեմատ Հայաստանում գները տրամաբանօրէն էլ աւելի պիտի իջնէին, որովհետեւ Երեւանում միանգամից մի քանի տարում մեծաքանակ բնակարաններ կառուցեցին, որի պահանջարկը չկար, տնտեսութիւնը շատ վատ վիճակում է, առկայ է արտագաղթ, որի հետեւանքով շատ շատերը վաճառող են, բազմաթիւ մարդիկ իրենց բնակարանը կամ տունը վարկի դիմաց գրաւ են դրել ու չեն կարողացել վարկը փակել եւ նրանց բնակարաններն էլ դրամատների միջոցով է վաճառքի հանուած։ Սակայն գները ըստ իս այդպէս էլ չհասան իրականին եւ արհեստականօրէն բարձր մնացին։

Նորակառոյց բնակարանների որակը շէնքից շէնք տարբեր է։ Յամենայնդէպս այն ինչ Հայաստանում կոչւում է "էլիտար" այդ բառի բուն իմաստից մղոններ հեռու է։ Բոլոր շէնքերը չեն, որոնց կառուցման ժամանակ յարգուել են անհրաժեշտ չափանիշները։

Իսկ խնդիրներից են օրինակ այն, որ որպէս շէնքի պահպանման ծախս ամսեկան պիտի վճարումներ կատարել, որը տատանւում է 5000 դրամից մինչեւ 48000 դրամ (այնքան ինչքան ես գիտեմ)։ Միջինը վերցնենք 20000 դրամ։ Ամիսը 20000 դրամ պիտի մուծել որոշակի սպասարկման համար, որից զերծ են հին շէնքերը։ Այս գումարը ինքը մի տեսակ վարձով ապրելու նման է։ Դու ունէս սեփական բնակարան, բայց ամիսը 20000 դրամ պիտի վճարես։ Այսինքն այլ խօսքով վարձով ես ապրում։

Իսկ սա չէ հիմնական խնդիրը։ Որովհետեւ եթէ այդ գումարի վճարումը մի կերպ բացատրում է մատուցուող սպասարկման դիմաց, ապա գլխաւոր խնդիրն առաջանում է այնտեղից, որ այդ գումարը բոլորը չեն տալիս։

Օրինակ իմ սփիւռքահայ ընկերներից մէկը բնակարան ունի մի նորակառոյց շէնքում։ Շէնքը ունէր պահակութիւն։ Պահակներին ազատեցին աշխատանքից։ Շէնքում ապրող Հայաստանահայերը ասում են` մենք այստեղ ապրում ենք ու պահակի կարիք չունենք։ Սփիւռքահայերն էլ ասում են` մենք այստեղ չենք ապրում ու պահակի կարիք ունենք, որ մեր բացակայութեան ժամանակ հսկի բնակարաններին, որպէսզի գողը չտանի, պատահար չառաջանայ եւ այլն։

Մէկ այլ շէնքում վերելակի սպասարկման գումար չեն տալիս առաջինից չորրորդ յարկերի բնակիչները։ Մնացած բնակիչներն ասում են, որ վերելակը շէնքինն է, իսկ շէնքը բոլորինն է եւ սպասարկման վարձ պիտի վճարեն բոլորը եւ ... կարճ ասած շէնքի շահագործումից մի քիչ անցած-չանցած "էլիտար" շէնքում սկսում է վէճ ու վիճաբանութիւն "էլիտար" մարդկանց միջեւ։

Ես շեղուեցի իմ նիւթից։

Յեամենայնդէպս նշեմ, որ վերոշարադրուածն իմ անձնական կարծիքն է եւ այդ ամբողջով հանդերձ եթէ ես պարտաւորուեմ բնակարան գնել առաջին հերթին կը նախըտրեմ նորակառոյց շէնքում եւ երկրորդ հերթին հնակառոյց լաւ շէնքերում։ Այս ձեւակերպումը թող պարզից էլ պարզ չթուայ։ Ինչու՞։ Որովհետեւ ես սփիւռքահայ մարդ եմ ճանաչում, որը բացառում է նորակառոյց շէնքում բնակարան գնելն ու ապրելը։ Ըստ նրա կարծիքի հին շէնքերը անհամեմատելիօրէն աւելի լաւն են, քան նորերը, որոնք կառուցուել են զուտ շահադիտական նպատակով եւ ...

Վերադառնանք մեր նիւթին։

Լաւ մնացէք։