Wednesday, March 28, 2007
ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅԻ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ (3)
31.- Սոտուի- Բջջային
32.- Պատեզդ- Շէնքի մուտք
33.- Շոչիկ- Հաշուիչ
34.- Պուլտ- Հեռակառավարման վահանակ (Control)
35.- Զդաչի- Վերադարձուող մանր դրամ
36.- Եառմառկա- Տօնավաճառ
37.- Պեռեռիւ- Ճաշի ընդմիջում
38.- Սփասիբա- Շնորհակալութիւն
39.- Պաժալստա- Խնդրեմ
40.- Մոյկա-Մեքենայի լուացման կէտ (Carwash)
41.- Զամոկ-Կողպէք, փական
42.- Պռուժին-Զսպանակ
43.- Ապտեկա- Դեղատուն
44.- Օպտիկա- Ակնոցավաճառանոց
45.- Կառավատ- Մահճակալ
46.- Ռազբոռկա- Երկու կամ աւելի կողմերի միջեւ հաշիւների գողական պարզաբանում
47.- Դաւայ- Արի... (Դաւայ գնանք= Վեր կաց գնանք, Արի գնանք)
48.- Շուստրի- Սրիկայ, աւելորդ ճարպիկ
49.- Խառոշի- Բառացիօրէն՝ լաւ (Գործնականում՝ կիսախուլիգան, կիսագողական մարդ)
50.- Պադալոկ- Առաստաղ
Monday, March 26, 2007
"ՍԷՐԸ ԽՈԼԵՐԱՅԻ ԺԱՄԱՆԱԿ" (1)
"Ութսունմէկ տարեկան հասակում նա դեռ ընդունակ էր զգաստ մտածողութեան՝ հասկանալու համար, որ ինքն այս աշխարհի հետ կապուած էր ընդամէնը մի քանի նուրբ թելերով, որ առանց ցաւի կարող էր կտրուել քնի մէջ դիրքի պարզ փոփոխութեամբ, եւ եթէ կարելին անում էր այդ մի քանի թելը պահպանելու, ապա միմիայն մահուան խաւարում Աստծուն չգտնելու սարսափից"։ (էջ 43)
"...հետաքրքրութիւնը սիրոյ բազում դիմակներից մէկն է ընդամէնը։"(էջ 67)
"...երբ աւելի շատ նրա մասին էր մտածում, քան ճշգրիտ գիտութիւնների..." (էջ 71)
"Շատ լաւ, կամուսնանամ, եթէ խոստանաս, որ չես ստիպելու սմբուկ ուտել"։ (էջ 72)
"Նա դեռ շատ երիտասարդ էր հասկանալու, որ սրտի յիշողութիւնը ջնջում է վատը եւ գունազարդում լաւը, եւ հէնց այդ հնարքի շնորհիւ է, որ դիմանում ենք անցեալին"։ (էջ 104)
"Ես ձեր դստերն ասացի, որ նորափթիթ վարդի է նման։
Ճիշտ է,- ասաց Լորենցօ Դազան,- սակայն շատ փշոտ"։ (էջ 117)
"Սկզբում դեռ լսում էր Լորեցօ Դազայի հրամցրած մեղայակնները աղջկայ անունից, որին հայրը արքայազնի արժանի լուրջ ու խելացի աղջիկ անուանեց, անկախ նրանից՝ արքայազնն այստեղից կլիներ, թէ ուրիշ տեղից, ու որի միակ թերութիւնն, իր ասելով, ջորու բնաւորութիւնն էր"։ (էջ 118)
"... Ու թուաց, թէ այդ ամէնը ալկոհոլի չարաշահումից է աչքին երեւում։ Յետոյ վեր կացաւ այն զարմանալի զգացողութեամբ, որ ինքը գտնւում է մի մարմնի մէջ, որ ոչ թէ իրեն էր պատկանում, այլ այն մէկին, որ դեռ շարունակում էր նստած մնալ իր նստած աթոռին, եւ խելքը չթռցնելու համար մեծ ջանքեր պահանջուեցին"։ (էջ 119)
Friday, March 23, 2007
ՕԾԱՆԵԼԻՔԸ, ԳԻՐՔԸ, ԼՈԼԻԿԸ ԵՒ ԿՕՇԻԿԸ
Յունուարին դեղատնից գնեցի մի օծանելիք 15000 դրամ արժողութեամբ։ Միւս օրը նուէր գնելու նպատակով մտայ յիշեալ նուէրների խանութն ու ինչ տեսնեմ՝ նոյն օծանելիքը 10800 դրամ։ Այսինքն 4200 դրամ տարբերութիւն պողոտայի մի մայթից միւս մայթի միջեւ։ Այսինքն %46 տարբերութիւն։ Պիտի ընդունել, որ տարբերութիւն քիչ չէ։
Անցեալ շաբաթ Կոմիտասի պողոտայում մի գրախանութից գնեցի Մարկեզի "Սէրը խոլերայի ժամանակ" վէպը` 2000 դրամ (ի դէպ ներկայիս այդ գիրքն եմ կարդում)։ Մի երկու օր առաջ Աբովեան փողոցի գրախանութներից մէկում նոյն գիրքը տեսայ վաճառում են՝ 1500 դրամ։ Այսինքն %34 տարբերութիւն։ Պիտի ընդունել, որ 2000 դրամի մէջ 500 դրամի տարբերութիւնը շատ է։
Վերոյիշեալները կեանքիս մէջ՝ Հայաստանում, Իրանում թէ այլուր, պատահած "քցուելու" միակ դէպքերը չեն։ Ճիշտն ասած ասես-չասես այս տեսակ քցուելների հետ հաշտուել եմ։
Մի քանի օր առաջ կարդում էի տնտեսագիտութեան դոկտորայի մի ուսանողի յուշերը՝ Վիեննայից, որը գրել էր, որ իրենք (իր ընտանիքը) միշտ միրգ ու բանջարեղէն են գնում մրգի շուկայից, որը Վիեննայում յայտնի է "թուրքերի շուկայ" անունով։ Փետրուարեան մի օր լոլիկը շուկայում գնել է մէկ կիլօն 70 սենտ, գիշերը հիւր է ունեցել ու պարտաւորուել է գնալ իրենց տան մօտի մթերային մեծ խանութից (Super Market) գնել լոլիկ՝ այս անգամ կիլօն 3.2 Եւրօ։ Պատկերացնում էք 380 տոկոս արժէքի տարբերութիւն։ Գրողը եզրակացնում է, որ եթէ այդ բանը պատահէր օրինակ Իրանում` մարդիկ իրենց բախտին, աշխարհին, վարչակարգին եւ էլ ում ասէս կը հայհոյէին ու կասէին, որ այսպիսի բան աշխարհի ոչ մի անկիւնում չես տեսնի, որ իրենք դժբախտ են եւ այլն։
Լոլիկի պատմութիւնը կարդալուց յետոյ մի քիչ հանգստացայ։ Պարզուեց, որ միայն ինձ չեն քցում։
Մենք կարծում ենք, որ ինչ պատահում է Հայաստանում (աւելի ճիշտ է ասել Հարաւի չզարգացած երկրներում) իւրայատուկ է միայն Հայաստանին ու հայ ժողովրդին, որ մենք հայերս այսպէս ենք ու այնպէս, որ աշխարհի ուրիշ ոչ մի տեղ (կամ առնուազն զարգացած երկրներում) նման բան չես տեսնի եւ դժգոհել մեր բախտից եւ այլն։ Նման արտայայտութիւններ շատ ենք լսում, բայց իրականում այդ երեւոյթը միայն մեզ յատուկ չէ (ինչպէս տեսանք Աւստրիայում էլ այդպիսի բաներ պատահում են)։
Եզրակացութիւն (1)։ Նոյն ապրանքը նոյն քաղաքի տարբեր խանութներում՝ երբեմն նոյնիսկ իրար դիմաց կամ իրար կողքի, տարբեր արժէքներով վաճառելը իւրայատուկ չէ միայն մեզ։
Եզրակացութիւն (2)։ Ապրանք գնելիս պիտի ուշադիր լինել, սակայն ինչքան էլ մարդ ուշադիր լինի ի վերջոյ "քցուելու" հաւանականութիւնը կայ։
Լաւ մնացէք։
Յ.Գ. Երեկ առաւօտեան կինս գնացել է Բարեկամութեան մետրոյի շրջակայքում գտնուող շուկան տղայիս համար տան կօշիկ գնելու նպատակով։ Փնտրել, փնտրել է ու գտել մի կօշիկ՝ 2500 դրամ արժողութեամբ։ Չի գնել։ Էլի է ման եկել ու մի քանի կրպակ այն կողմ՝ տեսել է նոյն կօշիկից վաճառում են 2000 դրամ։ Ոուրախ ուրախ գնել է մտածելով, որ ճարպիկ է, որ 500 դրամ չի "քցուել"։ Եւս մի քանի կրպակ այն կողմ ու ի՞նչ տեսնի։ Նոյն կօշիկից վաճառում են 1500 դրամ։ Հիմա կինս մի կողմից ուրախ է, որ 500 դրամ չի "քցուել" ու միւս կողմից տխուր է, որ 500 դրամ "քցուել" է։
Եզրակացութիւն (3)։ Շուկայում որեւէ ապրանք գնելուց յետոյ այլեւս այդ ապրանքի հետեւից ման մի եկեք, տեսաք էլ ուշադրութիւն մի դարձրէք։
Wednesday, March 21, 2007
ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՆՈՐ ՏԱՐԻ
Պարսիկները Նոր Տարին եւ գարնանամուտը նշում են Մարտի 21-ին։
Իրանական Նոր Տարուայ սեղանը կոչւում է "Եօթ Ս"։
Աւանդութեան համաձայն Նոր Տարուայ սեղանին պիտի դրուեն Ս տառով սկսուող եօթ ուտեստներ, ինչպէս օրինակ խնձոր, որ պարսկերէնում կոչւում է "սիբ" եւ սկսւում է ս-ով կամ քացախ, որ պարսկերէնում կոչւում է "սեռքէ" եւ սկսւում է ս-ով եւ այլն։
Իրանական Նոր Տարուայ ամենահաճելի բանը աշակարտների, ուսանողների, պաշտօնեաների եւ հասարակութեան շատ ու շատ խմբերի համար այն է, որ թէեւ պաշտօնապէս հաստատութիւններն արձակ են չորս-հինգ օր, բայց իրականում արձակուրդը տեւում է 15 օր։ Պատկերացնում էք, օրինակ, աշակերտ լինէք ու մէկ էլ 15 օր արձակուրդ։
Իրանում Մարտի 21-ից՝ այսինքն Նոր Տարուանից, սկսում է նաեւ Գարունը։ Գարնանամուտի առումով էլ ճիշտը հէնց սա է։ Այսօր ցերեկն ու գիշերը հաւասարւում են։ Յետոյ քիչ-քիչ ցերեկն սկսում է երկարել ու օդն էլ սկսում է իրօք գարնանային դառնալ։ Ասում եմ իրօք, որովհետեւ ընդամէնը մի երկու օր առաջ էր, որ Երեւանում ձիւն էր գալիս։ Այդ օրն յիշեցի "Գարուն ա, ձուն ա արել..."
Առիթն օգտագործելով Իրանի ժողովրդին շնորհաւորում եմ Նոր Տարին։
Թող այն Հայ-Իրանական յարաբերութիւնների խորացման առումով արգասաբեր տարի լինի։
Լաւ մնացէք։
Monday, March 19, 2007
ԱՆՁՆԱԿԱՆ ԿԵԱՆՔԸ 21-ՐԴ ԴԱՐՈՒՄ
Այդ զրոյցների ընթացքում էլ յաճախ մենք մեզ քննադատում ենք, որ յետ ենք մնացել աշխարհից, որ արդիական ձեւերից (Method) չենք օգտւում կամ դրանց չենք տիրապետում ու երբեմն դրանց նոյնիսկ ծանօթ չենք։ Սա էլ է ճիշտ՝ բայց ոչ այդքան խտացրած կերպով։
Երբեմն մտածում եմ, որ որոշներն ինչքան են մտածում մարդ արարածի հանգստութեան մասին` ամէն ինչ անում են, որ մարդը հեշտութեամբ ու ընդամէնը մի երկու կոճակ սեղմելով հասնի այն ամէնին՝ ինչ ուզում է։
Միաժամանակ պարզից էլ պարզ է, որ ուրիշների անձնական կեանքով հետաքրքրուելն ու դրանում խառնուելը ճիշտ չէ։ Դա հանրային ոլորտ չէ, որ ով ցանկանայ գլուխը բռնի ու ներս մտնի։ Ի վերջոյ կայ մարդու իրաւունք։
Սակայն արի ու տես թէ ինչպէս են գերզարգացած հաղորդակցական միջոցները ծառայում ոմանց՝ ներթափանցելու մարդկանց անձնական (ու անանձնական) կեանքի սահմաններից ներս։ Յատկապէս իրենց ժողովրդավար ու մտքի ու խօսքի ազատամարտիկ հռչակող եւ մարդու իրաւունքների մասին անվերջ խօսով գերմեծերը, որոնք միաժամանակ տիրապետում են հաղորդակցութեան գերզարգացած միջոցներին, լաւապէս օգտագործում են այդ հնարաւորութիւնները։
Օրինակ.-
1.- Gmail-ի տէրերը հեշտութեամբ կարող են իմանալ, որ ես ումից (ու ինչ) նամակներ եմ ստանում եւ ում (ու ինչ) նամակներ եմ գրում։ Նկատի պիտի ունենալ նաեւ, որ gmail-ի տարողութիւնը շատ է եւ եթէ ես նոյնիսկ որեւէ նամակ նետեմ աղբարկղը՝ մինչեւ այդ նամակն աղբարկղից էլ չջնջեմ, այն կը պահուի այնտեղ (նոյնը չէ օրինակ Yahoo-ի պարագային, աղբարկղ նետուած նամակը մի քանի օրից ինքնաբերաբար ջնջւում է (ի հարկէ սա չի նշանակում որ Yahoo-ի տէրերը սուրբ են))։
2.- Բաւական է, երբ բացում եմ իմ էլեկտրոնային նամակատուփը, մէկը (ասենք gmail-ի տէրերը) գրանցի իմ համակարգչի IP-ն։ Դրանից յետոյ նա կարող է իմանալ, որ ես երբ, ինչ եմ փնտրել համացանցում (ինչ տեղեկութիւններ եմ փորձել ձեռք բերել), ինչքան ժամանակ եմ յատկացրել այդ փնտրման համար եւ դրանով էլ եզրակացնի թէ դա ինչքան կարեւոր (կամ անկարեւոր) է եղել իմ համար։
3.- Google-ը մէկ ու կէս միլիարդ ԱՄՆ դոլար վճարեց գնելու համար Youtube-ը։ Այսօր շատերը հիացած են Youtube-ի ընձեռած հնարաւորութիւններով։ Իրօք էլ այդպէս է։ Սակայն իրականում տէրերը Youtube-ի միջոցով ձգտում են (կամ առնուազն ցանկութեան դէպքում կարող են) իմանալ, որ այսինչ IP-ով համակարգչից օգտուողը ինչ տեսաերիզներ է դիտում, ինչ նիւթերով է հետաքրքրուած, դրանց ինչքան ժամանակ է յատկացնում եւ ինչ տեսաերիզներ է տեղադրում Youtube-ում։ Սա էլ մէկ ու կէս միլիարդ դոլարանոց գործարքի իմ կարծիքով գլխաւոր պատճառը։
4.- Google- Talk-ի եւ Google Chat-ի միջոցով տէրերը կարող են իմանալ, որ երբ, ում հետ, ինչքան եմ խօսում եւ ինչի մասին։
5.- Google Alert-ի միջոցով կարող են իմանալ ինչ լուրերով կամ նիւթերով եմ հետաքրքրուած եւ ինչերն են իմ համար կարեւոր, որոնց ցանկանում եմ պահել ուշադրութեանս կենտրոնում։
6.- Blogger-ի՝ այսինքն հէնց այս էջի միջոցով կարող են իմանալ ինչեր են անցնում իմ մտքում, ես ինչ նիւթերի մասին եմ գրում, ընթերցողներին ինչ եմ ասում այսինչ կամ այնինչ հարցի մասին (օրինակ Google-ի, Gmail-ի ու Youtube-ի) ինչ կարծիք ունեմ եւ այլն։
Այս օրինակները կարող եմ շարունակել։
Հարց է առաջանում՝ հիմա ի՞նչ անենք։ Չօգտուե՞նք հաղորդակցութեան զարգացած միջոցներից։ Ի հարկէ պիտի օգտուենք, բայց պիտի ուշադիր լինենք ու մեղմ ասած՝ շատ չյուզուենք։
Լաւ մնացէք։
Saturday, March 17, 2007
ՈՐՏԵՂ Է ԵՐԵՒԱՆԸ
- Որտե՞ղ է Երեւանը։
- Այնտեղ, որտեղ ծնւում են այլ քաղաքների բնակիչները։
Տխուր սրախօսութիւն է, չէ՞։
Լաւ մնացէք։
Thursday, March 15, 2007
100 ԼԱՒ ԳՐՔԵՐԻ ՑԱՆԿԸ` ԸՍՏ GUARDIAN-Ի
The top 100 books of all time
Full list of the 100 best works of fiction, alphabetically by author, as determined from a vote by 100 noted writers from 54 countries as released by the Norwegian Book Clubs. Don Quixote was named as the top book in history but otherwise no ranking was provided
Wednesday May 8, 2002
Guardian Unlimited
************
Chinua Achebe, Nigeria, (b. 1930), Things Fall Apart
Hans Christian Andersen, Denmark, (1805-1875), Fairy Tales and Stories
Jane Austen, England, (1775-1817), Pride and Prejudice
Honore de Balzac, France, (1799-1850), Old Goriot
Samuel Beckett, Ireland, (1906-1989), Trilogy: Molloy, Malone Dies, The Unnamable
Giovanni Boccaccio, Italy, (1313-1375), Decameron
Jorge Luis Borges, Argentina, (1899-1986), Collected Fictions
Emily Bronte, England, (1818-1848), Wuthering Heights
Albert Camus, France, (1913-1960), The Stranger
Paul Celan, Romania/France, (1920-1970), Poems.
Louis-Ferdinand Celine, France, (1894-1961), Journey to the End of the Night
Miguel de Cervantes Saavedra, Spain, (1547-1616), Don Quixote
Geoffrey Chaucer, England, (1340-1400), Canterbury Tales
Anton P Chekhov, Russia, (1860-1904), Selected Stories
Joseph Conrad, England,(1857-1924), Nostromo
Dante Alighieri, Italy, (1265-1321), The Divine Comedy
Charles Dickens, England, (1812-1870), Great Expectations
Denis Diderot, France, (1713-1784), Jacques the Fatalist and His Master
Alfred Doblin, Germany, (1878-1957), Berlin Alexanderplatz
Fyodor M Dostoyevsky, Russia, (1821-1881), Crime and Punishment; The Idiot; The Possessed; The Brothers Karamazov
George Eliot, England, (1819-1880), Middlemarch
Ralph Ellison, United States, (1914-1994), Invisible Man
Euripides, Greece, (c 480-406 BC), Medea
William Faulkner, United States, (1897-1962), Absalom, Absalom; The Sound and the Fury
Gustave Flaubert, France, (1821-1880), Madame Bovary; A Sentimental Education
Federico Garcia Lorca, Spain, (1898-1936), Gypsy Ballads
Gabriel Garcia Marquez. Colombia, (b. 1928), One Hundred Years of Solitude; Love in the Time of Cholera
Gilgamesh, Mesopotamia (c 1800 BC).
Johann Wolfgang von Goethe, Germany, (1749-1832), Faust
Nikolai Gogol, Russia, (1809-1852), Dead Souls
Gunter Grass, Germany, (b.1927), The Tin Drum
Joao Guimaraes Rosa, Brazil, (1880-1967), The Devil to Pay in the Backlands
Knut Hamsun, Norway, (1859-1952), Hunger.
Ernest Hemingway, United States, (1899-1961), The Old Man and the Sea
Homer, Greece, (c 700 BC), The Iliad and The Odyssey
Henrik Ibsen, Norway (1828-1906), A Doll's House
The Book of Job, Israel. (600-400 BC).
James Joyce, Ireland, (1882-1941), Ulysses
Franz Kafka, Bohemia, (1883-1924), The Complete Stories; The Trial; The Castle Bohemia
Kalidasa, India, (c. 400), The Recognition of Sakuntala
Yasunari Kawabata, Japan, (1899-1972), The Sound of the Mountain
Nikos Kazantzakis, Greece, (1883-1957), Zorba the Greek
DH Lawrence, England, (1885-1930), Sons and Lovers
Halldor K Laxness, Iceland, (1902-1998), Independent People
Giacomo Leopardi, Italy, (1798-1837), Complete Poems
Doris Lessing, England, (b.1919), The Golden Notebook
Astrid Lindgren, Sweden, (1907-2002), Pippi Longstocking
Lu Xun, China, (1881-1936), Diary of a Madman and Other Stories
Mahabharata, India, (c 500 BC).
Naguib Mahfouz, Egypt, (b. 1911), Children of Gebelawi
Thomas Mann, Germany, (1875-1955), Buddenbrook; The Magic Mountain
Herman Melville, United States, (1819-1891), Moby Dick
Michel de Montaigne, France, (1533-1592), Essays.
Elsa Morante, Italy, (1918-1985), History
Toni Morrison, United States, (b. 1931), Beloved
Shikibu Murasaki, Japan, (N/A), The Tale of Genji Genji
Robert Musil, Austria, (1880-1942), The Man Without Qualities
Vladimir Nabokov, Russia/United States, (1899-1977), Lolita
Njaals Saga, Iceland, (c 1300).
George Orwell, England, (1903-1950), 1984
Ovid, Italy, (c 43 BC), Metamorphoses
Fernando Pessoa, Portugal, (1888-1935), The Book of Disquiet
Edgar Allan Poe, United States, (1809-1849), The Complete Tales
Marcel Proust, France, (1871-1922), Remembrance of Things Past
Francois Rabelais, France, (1495-1553), Gargantua and Pantagruel
Juan Rulfo, Mexico, (1918-1986), Pedro Paramo
Jalal ad-din Rumi, Afghanistan, (1207-1273), Mathnawi
Salman Rushdie, India/Britain, (b. 1947), Midnight's Children
Sheikh Musharrif ud-din Sadi, Iran, (c 1200-1292), The Orchard
Tayeb Salih, Sudan, (b. 1929), Season of Migration to the North
Jose Saramago, Portugal, (b. 1922), Blindness
William Shakespeare, England, (1564-1616), Hamlet; King Lear; Othello
Sophocles, Greece, (496-406 BC), Oedipus the King
Stendhal, France, (1783-1842), The Red and the Black
Laurence Sterne, Ireland, (1713-1768), The Life and Opinions of Tristram Shandy
Italo Svevo, Italy, (1861-1928), Confessions of Zeno
Jonathan Swift, Ireland, (1667-1745), Gulliver's Travels
Leo Tolstoy, Russia, (1828-1910), War and Peace; Anna Karenina; The Death of Ivan Ilyich and Other Stories
Thousand and One Nights, India/Iran/Iraq/Egypt, (700-1500).
Mark Twain, United States, (1835-1910), The Adventures of Huckleberry Finn
Valmiki, India, (c 300 BC), Ramayana
Virgil, Italy, (70-19 BC), The Aeneid
Walt Whitman, United States, (1819-1892), Leaves of Grass
Virginia Woolf, England, (1882-1941), Mrs. Dalloway; To the Lighthouse
Marguerite Yourcenar, France, (1903-1987), Memoirs of Hadrian