Այսօր հանդիպեցի Իրաքահայ ազգային-հասարակական գործիչ Պ.Յ.-ին։
Ահաւոր բաներ էր պատմում Իրաքահայութեան վիճակի կապակցութեամբ։
Առ ի տեղեկութիւն Իրաք ԱՄՆ-ի եւ նրա դաշնակիցների ներխուժումից յետոյ ցարդ սպանուել են 28 հայեր։
Նոյնքան հայեր եւս առեւանգուել են, որոնցից մէկը սպանուել է, իսկ միւսները ազատ են արձակուել։
Լուրերից արդէն տեղեակ էինք, որ մարդ առեւանգելը Իրաքում վերածուել է եկամտաբեր աշխատանքի, բայց հոգու խորքում մարդ ուզում է հաւատալ (աւելի ճիշտն ինքն իրեն խաբել), որ դա հայերին կապ չունի։
Սակայն երբ այդ մասին վկայում է մեզ ծանօթ մէկը եւ հաստատում, որ դրանից զերծ չեն մնացել Իրաքահայերը` մարդ պարտաւոր է եւ հաւատալ, եւ ողբերգութիւնն ընկալել իր ամբողջ խորութեամբ։
Նրա ասութեամբ ձեւաւորուել են բազմաթիւ խմբեր, որոնց աշխատանքը մարդ առեւանգելն է։ Մարդ են առեւանգում եւ նրա ազատութեան դիմաց առեւանգուածի ընտանիքից գումար պահանջում։ Առեւանգուածի ընտանիքը խմբի հետ մտնում է բանակցութիւնների մէջ՝ պահանջուած գումարը վճարում եւ ազատում ընտանիքի իր այդ անդամին (յաճախ նաեւ երեխաներ)։
Իսկ պատահում են դէպքեր, երբ առեւանգող խումբը գումարն ստանում ու առեւանգուածին ազատ արձակելու փոխարէն` նրան ծախում է մէկ այլ խմբի ու այս անգամ առեւանգուած մարդի ընտանիքը պարտաւորւում է նոր խմբի հետ մտնել բանակցութիւնների մէջ՝ պարզ է կրկին գումար վճարելով։
Լաւ մնացէք։
Յ.Գ. Իրաքահայութեան այս ծանր ժամանակներում որտե՞ղ են Հ.Հ. Ազգային Ժողովի այն պատգամաւորները, որոնք երկքաղաքացիութեան օրէնքի ընդունման ժամանակ բոռում էին` ու՞ր էին Սփիւռքահայերը ցուրտ ու մութ տարիներին։
Tuesday, March 13, 2007
Saturday, March 10, 2007
ԳԻՐՔ ԿԱՐԴԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Ինչու՞ ենք գիրք կարդում (ինչպէս նկատում էք, որպէսզի տխուր պատասխաններ չստանամ, չեմ հարցնում` առհասարակ գիրք կարդում ենք թէ ոչ)։
Գիրք ենք կարդում երկու պատճառով.-
1.- Գիտելիք ձեռք բերելու համար։
2.- Հաճոյք ստանալու համար։
Սկսենք երկրորդից։
Հաճոյք մարդ կարող է ստանալ տարբեր բաներից։ Ասենք օրինակ երաժշտութիւն լսելուց, մի նկարչութիւն նայելուց, տեսաերիզ դիտելուց կամ էլ մի սրճարանում մի ընկերոջ հետ սուրճ խմելուց եւ այլն։
Նկարչութեան պարագային, օրինակ, հաճոյքը մեզ փոխանցւում է գոյների միջոցով առաջացուած պատկերի տեսքով։ Երաժշտութեան դէպքում համադրուած ձայների միջոցով եւ այլն։
Գրքի դէպքում բառերի ու բառերից կազմուած նախադասութիւնների միջոցով արտայայտուած մտքերի։
Կարդում ենք մի սիրային պատմութիւն։ Հաւանական է, որ այդտեղ մեր գիտելիքին բան չաւելանայ, բայց գրքի հերոսի հետ ապրում ենք նրա ապրումները, ուրախ ու տխուր պահերը եւ հետեւաբար հաճոյք ենք ստանում։
Գիրք ենք կարդում նաեւ գիտելիք ձեռք բերելու համար, իսկ գիտելիքով արդէն սկսում ենք ձեռք բերել ճանաչողութիւն եւ ժամանակի ընթացքում ընդլայնել մեր մտահորիզոնն ու խորացնել մեր ճանաչողութիւնն աշխարհից։
Սովորում ենք այն ինչի մասին, որը մեզ հետաքրքրում է։ Մէկը կարդում է պատմութեան մասին, միւսը բնութեան, երրորդը օդանաւի, չորրորդը ճարտարապետութեան եւ այլն։
Հէնց այնպէս ինչպէս կարելի է հաճոյք ստանալ ոչ միայն գիրք կարդալով, այլ նաեւ այլ բաներով, հէնց այդպէս էլ կարելի է գիտելիք ձեռք բերել ոչ միայն գիրք կարդալով, այլ նաեւ այլ բաներով , ինչպէս օրինակ հեռուստացոյցով կամ համացանցի միջոցով։
Հետեւաբար հնարաւոր է, որ ապագայում գիրքն առհասարակ դուրս գայ մարդու կեանքից փոխարինուելով այլ բաներով։
Այս կապակցութեամբ յիշում եմ Այզակ Ասիմովի պատմուածքներից մէկը, որը կարդացել եմ շատ տարիներ առաջ "The fun they had" անունով (Հաճոյքը, որ նրանք ունէին)։
Մի քոյր ու եղբայր իրենց տան գետնափորում գտնում են մի բան, որի մասին պատկերացում չունի քոյրը, իսկ եղբայրը գիտի այնքանը, որ դրան գիրք են ասում եւ նա դա մէկ անգամ տեսել է իր մեծ մօր ձեռքում։
Յամենայնդէպս ինչ էլ որ լինի ապագայում, այսօր գիրքը դեռ մնում է մեր կեանքի անբաժանելի մասը եւ առնուազն այժմ չի կարող փոխարինուել այլ բաներով։
Հիմա եկէք հարց տանք ինքներս մեզ.-
Ինչքա՞ն գիրք ենք կարդում մենք ներկայիս (ամէն օր կամ շաբաթուայ ու ամսուայ կտրուածքով)։ Ընթերցանութիւնը մեր կեանքում ինչքա՞ն տեղ ունի (խօսքը գիրք կարդալու մասին է եւ ոչ թէ թերթ)։
Ընտանիքի ամսեկան ծախսերի մէջ ինչքա՞ն գումար ենք յատկացնում գրքին։
Վերջին անգամ ե՞րբ ենք այցելել գրախանութ։
Մէկ այլ հարց։ Քանի՞ գիրք ենք կարդացել մենք՝ մեր կեանքում։
Նոյնիսկ նրանք, ովքեր իրենց հմուտ ու վարժ գիրք կարդացող են համարում՝ կարող են հաշուել եւ մօտաւորապէս ասել քանի՞ գիրք են կարդացել իրենց կեանքում (խօսքը պարզ է` դասագրքի մասին չէ)։
Կարծում եմ այդ հաշուարկը հետաքրքիր եզրակացութիւնների կը բերի ամէն մէկիս։
Եկէք այլ բան հաշուենք։
Եթէ մենք հիմիկուանից ամիսը մէկ գիրք կարդանք, մէկ տարուայ ընթացքում կարդացած կը լինենք 12 գիրք։ 10 տարուայ ընթացքում կարդացած կը լինենք 120 գիրք։
Գրախանութ մտե՞լ էք։ Տեսե՞լ էք այնտեղ ինչքան գիրք կայ։ Տասնեակ, կը ներէք հարիւրաւոր, էլի կը ներէք հազարաւոր գրքեր կան, որոնք արժանի են կարդալու։
Եւ ի՞նչ է ստացւում։ Որ եթէ մենք ամիսը մէկ գիրք կարդանք՝ 10 տարուայ ընթացքում ընդամէնը 120 գիրք կարդացած կը լինենք։
Guardian-ը 2002 թուականին կատարել է մի հարցախոյզ, որով փորձել է ճշտել աշխարհի բոլոր ժամանակների լաւագոյն 100 գրքերը (նման հարցախոյզներ կատարել են (ու պարբարաբար կատարում են) նաեւ այլ թերթեր ու հաստատութիւններ)։ Ամիսը մէկ գրքով այդ 100 գիրքը կարդալու համար 10 տարի ժամանակ պիտի յատկացնել։
Իսկ իրօք հարիւրաւոր ու հազարաւոր գրքեր կան, որոնք արժանի են կարդալու թէ հաճոյք ստանալու եւ թէ գիտելիք ձեռք բերելու նպատակով։
Ընթերցասէր մնացէք։
Յ.Գ. (1) Անպայման փորձէք հաշուել, որ ձեր կեանքում մինչեւ հիմա քանի գիրք էք կարդացել։
Յ.Գ. (2) Վերջերս կարդացի մի մտաւորականի հետ կատարուած հարցազրոյց, որտեղ նա ասում էր, որ մէկ շաբաթուայ ընթացքում մէկ-երկու գիրք է կարդում։ Անկեղծ ասած՝ շատ նախանձեցի։
Յ.Գ. (3) Այս արտայատութիւնները ձեզ ծանօ՞թ են՝ "Դէ գիտես այնքան գործ ունեմ", "Շատ եմ ուզում կարդալ, բայց ժամանակ լինու՞մ է", "Երեխաները չեն թողնում", "Դասերս այնքան շատ են"։
Գիրք ենք կարդում երկու պատճառով.-
1.- Գիտելիք ձեռք բերելու համար։
2.- Հաճոյք ստանալու համար։
Սկսենք երկրորդից։
Հաճոյք մարդ կարող է ստանալ տարբեր բաներից։ Ասենք օրինակ երաժշտութիւն լսելուց, մի նկարչութիւն նայելուց, տեսաերիզ դիտելուց կամ էլ մի սրճարանում մի ընկերոջ հետ սուրճ խմելուց եւ այլն։
Նկարչութեան պարագային, օրինակ, հաճոյքը մեզ փոխանցւում է գոյների միջոցով առաջացուած պատկերի տեսքով։ Երաժշտութեան դէպքում համադրուած ձայների միջոցով եւ այլն։
Գրքի դէպքում բառերի ու բառերից կազմուած նախադասութիւնների միջոցով արտայայտուած մտքերի։
Կարդում ենք մի սիրային պատմութիւն։ Հաւանական է, որ այդտեղ մեր գիտելիքին բան չաւելանայ, բայց գրքի հերոսի հետ ապրում ենք նրա ապրումները, ուրախ ու տխուր պահերը եւ հետեւաբար հաճոյք ենք ստանում։
Գիրք ենք կարդում նաեւ գիտելիք ձեռք բերելու համար, իսկ գիտելիքով արդէն սկսում ենք ձեռք բերել ճանաչողութիւն եւ ժամանակի ընթացքում ընդլայնել մեր մտահորիզոնն ու խորացնել մեր ճանաչողութիւնն աշխարհից։
Սովորում ենք այն ինչի մասին, որը մեզ հետաքրքրում է։ Մէկը կարդում է պատմութեան մասին, միւսը բնութեան, երրորդը օդանաւի, չորրորդը ճարտարապետութեան եւ այլն։
Հէնց այնպէս ինչպէս կարելի է հաճոյք ստանալ ոչ միայն գիրք կարդալով, այլ նաեւ այլ բաներով, հէնց այդպէս էլ կարելի է գիտելիք ձեռք բերել ոչ միայն գիրք կարդալով, այլ նաեւ այլ բաներով , ինչպէս օրինակ հեռուստացոյցով կամ համացանցի միջոցով։
Հետեւաբար հնարաւոր է, որ ապագայում գիրքն առհասարակ դուրս գայ մարդու կեանքից փոխարինուելով այլ բաներով։
Այս կապակցութեամբ յիշում եմ Այզակ Ասիմովի պատմուածքներից մէկը, որը կարդացել եմ շատ տարիներ առաջ "The fun they had" անունով (Հաճոյքը, որ նրանք ունէին)։
Մի քոյր ու եղբայր իրենց տան գետնափորում գտնում են մի բան, որի մասին պատկերացում չունի քոյրը, իսկ եղբայրը գիտի այնքանը, որ դրան գիրք են ասում եւ նա դա մէկ անգամ տեսել է իր մեծ մօր ձեռքում։
Յամենայնդէպս ինչ էլ որ լինի ապագայում, այսօր գիրքը դեռ մնում է մեր կեանքի անբաժանելի մասը եւ առնուազն այժմ չի կարող փոխարինուել այլ բաներով։
Հիմա եկէք հարց տանք ինքներս մեզ.-
Ինչքա՞ն գիրք ենք կարդում մենք ներկայիս (ամէն օր կամ շաբաթուայ ու ամսուայ կտրուածքով)։ Ընթերցանութիւնը մեր կեանքում ինչքա՞ն տեղ ունի (խօսքը գիրք կարդալու մասին է եւ ոչ թէ թերթ)։
Ընտանիքի ամսեկան ծախսերի մէջ ինչքա՞ն գումար ենք յատկացնում գրքին։
Վերջին անգամ ե՞րբ ենք այցելել գրախանութ։
Մէկ այլ հարց։ Քանի՞ գիրք ենք կարդացել մենք՝ մեր կեանքում։
Նոյնիսկ նրանք, ովքեր իրենց հմուտ ու վարժ գիրք կարդացող են համարում՝ կարող են հաշուել եւ մօտաւորապէս ասել քանի՞ գիրք են կարդացել իրենց կեանքում (խօսքը պարզ է` դասագրքի մասին չէ)։
Կարծում եմ այդ հաշուարկը հետաքրքիր եզրակացութիւնների կը բերի ամէն մէկիս։
Եկէք այլ բան հաշուենք։
Եթէ մենք հիմիկուանից ամիսը մէկ գիրք կարդանք, մէկ տարուայ ընթացքում կարդացած կը լինենք 12 գիրք։ 10 տարուայ ընթացքում կարդացած կը լինենք 120 գիրք։
Գրախանութ մտե՞լ էք։ Տեսե՞լ էք այնտեղ ինչքան գիրք կայ։ Տասնեակ, կը ներէք հարիւրաւոր, էլի կը ներէք հազարաւոր գրքեր կան, որոնք արժանի են կարդալու։
Եւ ի՞նչ է ստացւում։ Որ եթէ մենք ամիսը մէկ գիրք կարդանք՝ 10 տարուայ ընթացքում ընդամէնը 120 գիրք կարդացած կը լինենք։
Guardian-ը 2002 թուականին կատարել է մի հարցախոյզ, որով փորձել է ճշտել աշխարհի բոլոր ժամանակների լաւագոյն 100 գրքերը (նման հարցախոյզներ կատարել են (ու պարբարաբար կատարում են) նաեւ այլ թերթեր ու հաստատութիւններ)։ Ամիսը մէկ գրքով այդ 100 գիրքը կարդալու համար 10 տարի ժամանակ պիտի յատկացնել։
Իսկ իրօք հարիւրաւոր ու հազարաւոր գրքեր կան, որոնք արժանի են կարդալու թէ հաճոյք ստանալու եւ թէ գիտելիք ձեռք բերելու նպատակով։
Ընթերցասէր մնացէք։
Յ.Գ. (1) Անպայման փորձէք հաշուել, որ ձեր կեանքում մինչեւ հիմա քանի գիրք էք կարդացել։
Յ.Գ. (2) Վերջերս կարդացի մի մտաւորականի հետ կատարուած հարցազրոյց, որտեղ նա ասում էր, որ մէկ շաբաթուայ ընթացքում մէկ-երկու գիրք է կարդում։ Անկեղծ ասած՝ շատ նախանձեցի։
Յ.Գ. (3) Այս արտայատութիւնները ձեզ ծանօ՞թ են՝ "Դէ գիտես այնքան գործ ունեմ", "Շատ եմ ուզում կարդալ, բայց ժամանակ լինու՞մ է", "Երեխաները չեն թողնում", "Դասերս այնքան շատ են"։
Friday, March 9, 2007
ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅԻ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ (2)
Շարունակութիւն նախորդ համարից.-
11.- Մառոժնի- Պաղպաղակ
12.- Մալադձեձ- Կեցցէ
13.- Բուտկա- Կրպակ
14.- Զաժիգալկա- Լուցիչ, կրակայրիչ
15.- Զակուսկեղէն- Խորտիկներ
16.- Խալադելնիկ- Սառնարան
17.- Գազի պլիտա- Գազօջախ
18.- Կաստռուլյէ- Կաթսայ
19.- Չայնիկ- Թէյնիկ
20.- Պեսոկ- Շաքարաւազ
21.- Պեչենի- Մի տեսակ չոր թխուածք (Biscuit)
22.- Կուխնի- Խոհանոց
23.- Սպալնի- Ննջասենեակ
24.- Զալ- Մեծ սրահ
25.- Պադուալ- Գետնափոր
26.- Աբոյ- Պատի պաստառ
27.- Պիլեսոս- Փոշեծծիչ
28.- Տելեւիզըռ- Հեռուստացոյց
29.- Լուստռա- Ջահ
30.- Աստանոֆկա- Կանգառ
Լաւ մնացէք։
11.- Մառոժնի- Պաղպաղակ
12.- Մալադձեձ- Կեցցէ
13.- Բուտկա- Կրպակ
14.- Զաժիգալկա- Լուցիչ, կրակայրիչ
15.- Զակուսկեղէն- Խորտիկներ
16.- Խալադելնիկ- Սառնարան
17.- Գազի պլիտա- Գազօջախ
18.- Կաստռուլյէ- Կաթսայ
19.- Չայնիկ- Թէյնիկ
20.- Պեսոկ- Շաքարաւազ
21.- Պեչենի- Մի տեսակ չոր թխուածք (Biscuit)
22.- Կուխնի- Խոհանոց
23.- Սպալնի- Ննջասենեակ
24.- Զալ- Մեծ սրահ
25.- Պադուալ- Գետնափոր
26.- Աբոյ- Պատի պաստառ
27.- Պիլեսոս- Փոշեծծիչ
28.- Տելեւիզըռ- Հեռուստացոյց
29.- Լուստռա- Ջահ
30.- Աստանոֆկա- Կանգառ
Լաւ մնացէք։
Thursday, March 8, 2007
ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ ԿԱՆԱՆՑ ԵՒ ԳԵՂԵՑԿՈՒԹԵԱՆ ՏՕՆԸ
Կայք էջիս իգական սեռի բոլոր ընթերցողներին շնորհաւորում եմ Կանանց եւ գեղեցկութեան տօնի կապակցութեամբ՝ մաղթելով ամենայն բարիք։
Monday, March 5, 2007
"ՄԵԾ ՄԱՅՐՍ"
Անցեալ շաբաթավերջին կարդացի Ֆեթհիյէ Չեթինի "Մեծ մայրս" յուշագրական գիրքը։
Չեթինը իրաւաբան է, ապրում է Ստամբուլում։ Նա Հրանտ Դինքի փաստաբանն էր (եւ է)։
Ֆեթհիյէ Չեթինը գրքում պատմում է իր մեծ մօր կեանքի պատմութիւնը, որի ընտանիքի մեծ մասը ցեղասպանութեան ժամանակ կոտորուել են, իրեն առեւանգել։ Մայրը (Չեթինի մեծ մօր մայրը) մի կերպ հասել է Հալէպ ու տարիներ անց կարողացել միանալ Ամերիկայում ապրող ամուսնուն։
Իսկ մեծ մայրը, որն առեւանգման ժամանակ փոքր աղջիկ է եղել, պարտաւորուել է ընդունել մահմեդականութիւն եւ հետագային ամուսնանալ թուրքի հետ ու ... Ու տարիներ անց իր կեանքի ողբերգութիւնը պատմել թոռանը։
Չեմ գրում մանրամասնութիւնը, որպէսզի այն չկրոցնի հետաքրքրութիւնը կարդալ ցանկացողների համար։
Անկեղծ ասած նման գրքեր չեմ կարողանում կարդալ, հոգեկան վատ ապրումներ եմ ունենում, հետեւաբար առհասարակ փորձում եմ խոյս տալ այդ գրքերից։
Սակայն համոզուած եմ, որ նման ճակատագրերի մասին կարդալը կամ դրանց մասին լսելը՝ անխուսափելի է ցանկացած հայի համար, այն մեր պատմութեան մէկ մասն է։
Գիրքը մտորումների տեղիք է տալիս գլխաւորաբար երկու առումով.-
Նախ կարդալով մի հայի ողբերգութեան մասին մէկ անգամ նորից սկսում ես մտածել՝ ինչու՞ թոյլ տուեցինք տեղի ունենար ցեղասպանութիւնը եւ ի՞նչ պիտի անենք, որպէսզի մէկընդմիշտ ապահովենք մեր ազգի անվտանգութիւնը։
Եւ ապա մէկ անգամ նորից ընթերցողի ուղեղում ծառանում է հետեւեալ հարցը՝ ո՞վ է հայը։
Գիրքը 130 էջ է։
Խորհուրդ կը տամ կարդալ։
Գինն է 2200 դրամ։
Մնացէք պայքարունակ։
Յ.Գ. Անցեալ շաբաթուայ ընթացքում երկու գիրք կարդացի, երկուսն էլ հայերի մասին, երկուսն էլ՝ տխուր։ Ի՞նչ էք մտածում։
Չեթինը իրաւաբան է, ապրում է Ստամբուլում։ Նա Հրանտ Դինքի փաստաբանն էր (եւ է)։
Ֆեթհիյէ Չեթինը գրքում պատմում է իր մեծ մօր կեանքի պատմութիւնը, որի ընտանիքի մեծ մասը ցեղասպանութեան ժամանակ կոտորուել են, իրեն առեւանգել։ Մայրը (Չեթինի մեծ մօր մայրը) մի կերպ հասել է Հալէպ ու տարիներ անց կարողացել միանալ Ամերիկայում ապրող ամուսնուն։
Իսկ մեծ մայրը, որն առեւանգման ժամանակ փոքր աղջիկ է եղել, պարտաւորուել է ընդունել մահմեդականութիւն եւ հետագային ամուսնանալ թուրքի հետ ու ... Ու տարիներ անց իր կեանքի ողբերգութիւնը պատմել թոռանը։
Չեմ գրում մանրամասնութիւնը, որպէսզի այն չկրոցնի հետաքրքրութիւնը կարդալ ցանկացողների համար։
Անկեղծ ասած նման գրքեր չեմ կարողանում կարդալ, հոգեկան վատ ապրումներ եմ ունենում, հետեւաբար առհասարակ փորձում եմ խոյս տալ այդ գրքերից։
Սակայն համոզուած եմ, որ նման ճակատագրերի մասին կարդալը կամ դրանց մասին լսելը՝ անխուսափելի է ցանկացած հայի համար, այն մեր պատմութեան մէկ մասն է։
Գիրքը մտորումների տեղիք է տալիս գլխաւորաբար երկու առումով.-
Նախ կարդալով մի հայի ողբերգութեան մասին մէկ անգամ նորից սկսում ես մտածել՝ ինչու՞ թոյլ տուեցինք տեղի ունենար ցեղասպանութիւնը եւ ի՞նչ պիտի անենք, որպէսզի մէկընդմիշտ ապահովենք մեր ազգի անվտանգութիւնը։
Եւ ապա մէկ անգամ նորից ընթերցողի ուղեղում ծառանում է հետեւեալ հարցը՝ ո՞վ է հայը։
Գիրքը 130 էջ է։
Խորհուրդ կը տամ կարդալ։
Գինն է 2200 դրամ։
Մնացէք պայքարունակ։
Յ.Գ. Անցեալ շաբաթուայ ընթացքում երկու գիրք կարդացի, երկուսն էլ հայերի մասին, երկուսն էլ՝ տխուր։ Ի՞նչ էք մտածում։
Sunday, March 4, 2007
"ԴՈՒՔ ԳՆԱՑԷՔ, ԵՍ ՄՆՈՒՄ ԵՄ" (2)
Անցեալ ուրբաթ օրը վերջացրի Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն Մարմնի անդամ` Արտաշէս Շահբազեանի անտիպ վէպը՝ "Դուք գնացէք, ես մնում եմ" վերնագրով։ Վէպը կարդացել եմ էլեկտրոնային տարբերակով։
Այն մի քանի ընկերների պատմութիւն է, որոնց մի ոտը Խորհրդային կարգերում է, միւս ոտը՝ նոր՝ յետ-խորհրդային կարգերում։
"Կեանքը պէտք է մէկ ժամանակի մէջ ձգուէր, ապրուէր ու աւարտուէր մեզ համար։ Այլապէս ի՞նչ ստացուեց մէկ ոտքով նախորդ կեանքում ենք, իսկ միւսը երկարել՝ ուզում ենք շարունակել այս կեանքում։ Այնինչ այստեղ ամէն ինչ ուրիշ է, նոր արժէքներ են հաստատում իրենց կենսունակութիւնն արեւի տակ, իսկ երեկուայ ճշմարտութիւնները դարձել են խիստ յարաբերական։ Սկսւում է իրերի կայսրութեան դարաշրջանը։"
Կարծում եմ հէնց այստեղ էլ պիտի փնտրել վէպի գլխաւոր գաղափարը։ Մարդիկ, որոնք ոչ այն է` խորհրդային շրջանում են ապրում, եւ ոչ այն է` ծնուել ու մեծացել են յետ-խորհրդային` ասել է դրամտիրական շրջանում։ Հետեւաբար անորոշութիւնների մէջ են։ Ծնուել ու մեծացել են Խորհրդային շրջանում ու մէկ էլ յայտնուել նոր-ազատական կարգերում։ Ինչպէ՞ս ապրէն իրենց համար նոր, անհարազատ միջավայրում։
Երկխօսութիւններն ու մտորումների նկարագրութիւնը լաւապէս բացայայտում են վէպի հերոսների անհատականութիւնն ու նկարագիրը։
Ընդհանուր առմամբ, իմ կարծիքով, այն տխուր վէպ է, տխուր կենսագրութիւններ, տխուր կեանք։
Նախադասութիւնները պարզ են ու դիւրըմբռնելի։
Ծաւալը 150 էջ է։
Հետաքրքրուեցի հեղինակ մեր ընկերոջից, որ արդեօք հերոսների կերպարները վերցուած են իրական կեանքից թէ ուղղակի գրողի երեւակայութեան արդիւնք են։ Պատասխանեց, որ եւ մէկը, եւ միւսը։
Գրքի ընդմիջից կարելի է ծանօթանալ հեղինակի խոհափիլիսոփայական մտորումներին, խառնուածքին ու ապրումներին։
"Թեթեւն ու ծանրը կեանքից չէ, ամէն մարդ իր կշեռքով է քաշ սահմանում։ Այն ինչ մէկի համար լինելիք բան է, մէկ ուրիշը դրանից ողբերգութիւն է սարքում։ Ինչպէս եւ հակառակը, երբ հեքաթային ամրոցներ են կառուցում ու ծխով լցուած փուչիկի պէս կախում են երկնքից։ Իսկ երբ անհողեղէն պատրանքները բախւում են իրականութեան կոշտ պատին յայտնի է թէ տուժող կողմը որ մէկն է լինում։"
Շուտով "Նորք" հանդէսում կը հրատարակուի վէպի մի մասը։ Այն որպէս առանձին գիրք հրատարակուած չէ։
Շնորհաւորում եմ ընկերոջը եւ մաղթում նորանոր յաջողութիւններ։
Այն մի քանի ընկերների պատմութիւն է, որոնց մի ոտը Խորհրդային կարգերում է, միւս ոտը՝ նոր՝ յետ-խորհրդային կարգերում։
"Կեանքը պէտք է մէկ ժամանակի մէջ ձգուէր, ապրուէր ու աւարտուէր մեզ համար։ Այլապէս ի՞նչ ստացուեց մէկ ոտքով նախորդ կեանքում ենք, իսկ միւսը երկարել՝ ուզում ենք շարունակել այս կեանքում։ Այնինչ այստեղ ամէն ինչ ուրիշ է, նոր արժէքներ են հաստատում իրենց կենսունակութիւնն արեւի տակ, իսկ երեկուայ ճշմարտութիւնները դարձել են խիստ յարաբերական։ Սկսւում է իրերի կայսրութեան դարաշրջանը։"
Կարծում եմ հէնց այստեղ էլ պիտի փնտրել վէպի գլխաւոր գաղափարը։ Մարդիկ, որոնք ոչ այն է` խորհրդային շրջանում են ապրում, եւ ոչ այն է` ծնուել ու մեծացել են յետ-խորհրդային` ասել է դրամտիրական շրջանում։ Հետեւաբար անորոշութիւնների մէջ են։ Ծնուել ու մեծացել են Խորհրդային շրջանում ու մէկ էլ յայտնուել նոր-ազատական կարգերում։ Ինչպէ՞ս ապրէն իրենց համար նոր, անհարազատ միջավայրում։
Երկխօսութիւններն ու մտորումների նկարագրութիւնը լաւապէս բացայայտում են վէպի հերոսների անհատականութիւնն ու նկարագիրը։
Ընդհանուր առմամբ, իմ կարծիքով, այն տխուր վէպ է, տխուր կենսագրութիւններ, տխուր կեանք։
Նախադասութիւնները պարզ են ու դիւրըմբռնելի։
Ծաւալը 150 էջ է։
Հետաքրքրուեցի հեղինակ մեր ընկերոջից, որ արդեօք հերոսների կերպարները վերցուած են իրական կեանքից թէ ուղղակի գրողի երեւակայութեան արդիւնք են։ Պատասխանեց, որ եւ մէկը, եւ միւսը։
Գրքի ընդմիջից կարելի է ծանօթանալ հեղինակի խոհափիլիսոփայական մտորումներին, խառնուածքին ու ապրումներին։
"Թեթեւն ու ծանրը կեանքից չէ, ամէն մարդ իր կշեռքով է քաշ սահմանում։ Այն ինչ մէկի համար լինելիք բան է, մէկ ուրիշը դրանից ողբերգութիւն է սարքում։ Ինչպէս եւ հակառակը, երբ հեքաթային ամրոցներ են կառուցում ու ծխով լցուած փուչիկի պէս կախում են երկնքից։ Իսկ երբ անհողեղէն պատրանքները բախւում են իրականութեան կոշտ պատին յայտնի է թէ տուժող կողմը որ մէկն է լինում։"
Շուտով "Նորք" հանդէսում կը հրատարակուի վէպի մի մասը։ Այն որպէս առանձին գիրք հրատարակուած չէ։
Շնորհաւորում եմ ընկերոջը եւ մաղթում նորանոր յաջողութիւններ։
Friday, March 2, 2007
"ԴՈՒՔ ԳՆԱՑԷՔ, ԵՍ ՄՆՈՒՄ ԵՄ" (1)
"Մի այսպիսի պատմութիւն կայ Գայանէ՝ ամերիկացի ֆերմերը երկու հնդկացիների մեքենայով տեղափոխում է մէկ ագարակից՝ միւսը։ Մեքենայի կանգ առնելու հետ հնդկացիները իջնում ու անմիջապէս պպզում են տեղում։ Երբ ագարակատէրը փորձում է նրանց ոտքի հանել հնդկացիները բացատրում են. "Մենք այնքան արագ եկանք, որ հոգիներս չհասցրեցին մեզ հետ գալ։ Սպասում ենք, որ գան՝ մտնեն մարմիններիս մէջ"։
"Հազարաւոր ու միլիոնաւոր մարդիկ, որոնք պէտք է, որ հանդիպեն, այդպէս էլ չեն հանդիպում, նրանք չեն անում այն, ինչ որ պէտք է անեն, չեն հասնում նրան, ինչ որ Աստծոյ նախախնամութեամբ նախատեսուած էր իրենց համար եւ չեն վշտանում կորցրածի համար, որովհետեւ չեն էլ երեւակայում թէ ինչ պիտի գտնէին։"
"Հայրդ յիշու՞մ ես ասում էր. "Այս երկնքի տակ ծնողի սէրն է, որ քանի մասի էլ բաժանես չի փոքրանում։" Բա ինչու՞ այդպէս չէ, ինչու՞ ոմանց այդ սիրուց այդքան շատ է բաժին հասնում՝ իսկ միւսներին՝ այդքան քիչ"։
"- Տատս ասում էր."Երջանկութիւնը դռան առաջ գցած գերան չի, նստես վրան ռուսի պառաւի պէս արեւածաղկի սերմ չրթես ու ոտքերդ թափ տաս` թիթեռի նման բան է, բռնեցիր` այդ պահին քոնն է, բաց թողեցիր` թռաւ-գնաց։"
"Մի երեխայ կաթի հետ պիտի խմի անհայրութեան դառը թուրմը։ Այդ թուրմը ողջ կեանքում կաթալու է նրա ուղեղի վրայ ստիպելով չարութեամբ նայելու բոլորին ու ամէն ինչին։ Վերջապէս մարդը սիրուց պէտք է աշխարհ գայ, որ աշխարհն էլ այս օրին չլինի։"
"Ամուսնուս պապը յայտնի ինժեներ է եղել-շարունակեց Գոհարը-նրա տղան մեծացել է մամայի բալա, այս մէկն էլ՝ որպէս հարազատ հօր տղան։ Սրանք ջերմոցային մարդիկ են, գնան իրենց գործարանը, ինժեներութիւն անեն, գան ճաշ ուտեն՝ նստեն հեռուստացոյցի առաջ։ Գործարանը փակում ես, հեռուստացոյցն՝ անջատում, դառնում են ափ ընկած ձուկ։"
"Միեւնոյն է հեքիաթը անհրաժեշտութեան ծնունդ է։ Հեքիաթը սլացքն է տենչանքի։ Ինչպէս կարելի է հեքիաթը բանտել։ Ինչպէս կարելի է սպանել հեքիաթները։ Ինչպէս կարելի է ապրել առանց հեքիաթի։ Խայտաբղէտ ճանապարհները, որոնցով շտապում ենք անցնել մեր կեանքը` անիմաստ ու անհանգրուան են լինելու՝ եթէ փարոսը հեքիաթը չէ։"
"Հազարաւոր ու միլիոնաւոր մարդիկ, որոնք պէտք է, որ հանդիպեն, այդպէս էլ չեն հանդիպում, նրանք չեն անում այն, ինչ որ պէտք է անեն, չեն հասնում նրան, ինչ որ Աստծոյ նախախնամութեամբ նախատեսուած էր իրենց համար եւ չեն վշտանում կորցրածի համար, որովհետեւ չեն էլ երեւակայում թէ ինչ պիտի գտնէին։"
"Հայրդ յիշու՞մ ես ասում էր. "Այս երկնքի տակ ծնողի սէրն է, որ քանի մասի էլ բաժանես չի փոքրանում։" Բա ինչու՞ այդպէս չէ, ինչու՞ ոմանց այդ սիրուց այդքան շատ է բաժին հասնում՝ իսկ միւսներին՝ այդքան քիչ"։
"- Տատս ասում էր."Երջանկութիւնը դռան առաջ գցած գերան չի, նստես վրան ռուսի պառաւի պէս արեւածաղկի սերմ չրթես ու ոտքերդ թափ տաս` թիթեռի նման բան է, բռնեցիր` այդ պահին քոնն է, բաց թողեցիր` թռաւ-գնաց։"
"Մի երեխայ կաթի հետ պիտի խմի անհայրութեան դառը թուրմը։ Այդ թուրմը ողջ կեանքում կաթալու է նրա ուղեղի վրայ ստիպելով չարութեամբ նայելու բոլորին ու ամէն ինչին։ Վերջապէս մարդը սիրուց պէտք է աշխարհ գայ, որ աշխարհն էլ այս օրին չլինի։"
"Ամուսնուս պապը յայտնի ինժեներ է եղել-շարունակեց Գոհարը-նրա տղան մեծացել է մամայի բալա, այս մէկն էլ՝ որպէս հարազատ հօր տղան։ Սրանք ջերմոցային մարդիկ են, գնան իրենց գործարանը, ինժեներութիւն անեն, գան ճաշ ուտեն՝ նստեն հեռուստացոյցի առաջ։ Գործարանը փակում ես, հեռուստացոյցն՝ անջատում, դառնում են ափ ընկած ձուկ։"
"Միեւնոյն է հեքիաթը անհրաժեշտութեան ծնունդ է։ Հեքիաթը սլացքն է տենչանքի։ Ինչպէս կարելի է հեքիաթը բանտել։ Ինչպէս կարելի է սպանել հեքիաթները։ Ինչպէս կարելի է ապրել առանց հեքիաթի։ Խայտաբղէտ ճանապարհները, որոնցով շտապում ենք անցնել մեր կեանքը` անիմաստ ու անհանգրուան են լինելու՝ եթէ փարոսը հեքիաթը չէ։"
Subscribe to:
Posts (Atom)